AA muhabirinin edindiği bilgiye göre, Bakanlık, düzenli olarak yaptığı market denetimlerini ramazan ayının yaklaşması nedeniyle sıklaştırdı. Bu kapsamda Ankara, İstanbul, İzmir, Balıkesir, Tekirdağ, Sakarya, Samsun, Manisa, Aydın ve Van’daki marketlerde eş zamanlı fahiş fiyat ve etiket denetimi yapıldı.

Ekipler, özellikle temel gıda ve temel ihtiyaç ürünlerine yönelik etiketleri inceledi. Denetimlerde, ürünlerin fiyatlarının fahiş olup olmadığına, ürünün etiket fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark bulunup bulunmadığına, etiketlerdeki ürün fiyatının son değişim tarihi ile önceki fiyatına bakıldı.

Meyve, sebze reyonlarında da ürünlerin menşei ve geliş fiyat bilgisi Hal Kayıt Sistemi (HKS) üzerinden kontrol edildi.

İstanbul

İstanbul’da Ticaret İl Müdürü İsmail Menteşe ve beraberindeki ekip, Ataşehir ve Ümraniye’deki bazı marketlerde inceleme yaptı.

Menteşe, 12 ay boyunca denetimlere devam ettiklerini belirterek, “Bugün yine onlardan birisindeyiz. Yaklaşmakta olan ramazan ayı öncesi fiyatlarda bir yükselme olup olmadığını kontrol etmek için geldik. Bugün de perakende de bir işletmemizdeyiz. Arkadaşlarımızla onları denetliyoruz.” dedi.

Temel gıda maddeleri başta olmak üzere yaklaşık 50 ürünü incelediklerini dile getiren Menteşe, “Ürünün etiketinin olup olmadığına bakıyoruz, etiketi varsa usule uygun olup olmadığını, ayırt edici özelliğinin olup olmadığını, fiyat değişim tarihinin olup olmadığını, satış fiyatıyla ilgili para birimimizin ambleminin olup olmadığını kontrol ediyoruz. Raftaki fiyat ile kasa fiyatını karşılaştırıyoruz. Bunlarda bir yanlışlık varsa tutanakla idari yaptırma uyguluyoruz.” diye konuştu.

Menteşe, raf ve kasa fiyatı uyuşmazlıklarında her bir ürün için 2 bin 172 lira idari yaptırım uyguladıklarına dikkati çekerek şunları ifade etti:

“Dolayısıyla belediye zabıtalarımız da denetimlerine devam ediyorlar. Burada, özellikle sebze, meyve reyonunda ürünün kimlik bilgisi dediğimiz künyesinin olup olmadığını kontrol ediyoruz. Künye bilgisi dediğimiz, Bakanlığımızın ücretsiz uygulaması olan HKS var. Vatandaşlarımız cep telefonlarına indirip barkodları okuturlarsa ürünün ilk üreticisinden son tüketiciye kadarki genel aşamalarını görebiliyorlar.”

Ankara

Ankara Ticaret İl Müdür Vekili Elif Tan, ramazan ayı öncesi fiyat etiketi ve haksız fiyat artışı denetimlerinin devam ettiğini söyledi. Ramazan ayı boyunca da denetimleri yoğun şekilde sürdüreceklerini belirten Tan, başkentin her yerinde denetimlerin devam ettiğini bildirdi.

Günde 12 bölgede denetim yapıldığını söyleyen Tan, daha çok zincir marketlerin denetlendiğini dile getirdi.

İzmir

İzmir’de İl Ticaret Müdürlüğü ekipleri, Konak ilçesindeki marketlerde yaptıkları denetimlerde ürünlerin etiket ve kasa fiyatlarını karşılaştırdı, evrak kontrolü yaptı.

Ticaret İl Müdürü Mustafa Çağrı Ergünen, denetim ekibi sayısının artırıldığını, ramazan ayı öncesi il genelindeki denetim yoğunluğunu artırdıklarını ifade etti.

Balıkesir

Balıkesir Ticaret İl Müdürü İlhan Pehlivan ve beraberindeki ekip, Kuvayi Milliye Mahallesi’ndeki bazı marketlerde denetim yaptı.

Pehlivan, Bakanlık olarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Türkiye Yüzyılı hedefi doğrultusunda hareket ettiklerini söyledi.

Denetimleri tüketici mağduriyetlerini önlemek için yaptıklarını belirten Pehlivan, şöyle dedi:

“Denetimlerimizi kanunumuza göre yapıyoruz. Vatandaşlarımızın mağdur olmaması için denetimlerimizi sürekli gerçekleştiriyoruz. Vatandaşlarımız mağduriyet yaşadıkları zaman bunu bize bildiriyorlar. Bizler de şikayetler neticesinde yaptığımız denetimleri onlara geri dönüş yaparak bildiriyoruz. Ekiplerimiz her şekilde sahada, Balıkesir’de gidilmedik yer bırakmadık. Vatandaşlarımızdan denetimlerimize ilişkin olumlu geri dönüş alıyoruz. Denetlediğimiz de bizim esnafımız, biz burada orta yolu bularak adaleti sağlıyoruz. Esnafımızın yönetmelik ve mevzuata uygun hareket etmesini sağlıyoruz, bir taraftan da vatandaşımızın güven duygusunu artırıyoruz.”

Tekirdağ

Tekirdağ Ticaret İl Müdürlüğü ekipleri de zincir marketlerde fahiş fiyat ve etiket denetimlerini sürdürdü.

Denetimlere katılan Tekirdağ Ticaret İl Müdürü Mehmet Furtına, “Ticaretin Yüzyılı” hedefleri doğrultusunda çalıştıklarını söyledi.

Furtına, fahiş fiyat artışı yaptıkları tespit edilen üretici, tedarikçi veya perakende işletmelere idari para cezası uygulandığını dile getirdi.

Sakarya

Sakarya’da da ramazan ayı öncesi yerel ve zincir marketler mercek altına alındı.

Ticaret İl Müdürü Emre Atmaca, fiyat etiketi, haksız fiyat artışı, kasa ve raf fiyatı arasındaki farkların denetlenmesine yönelik çalışmaların aralıksız süreceğini belirtti.

Denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda işletmelere idari para cezası uygulanacağına işaret eden Atmaca, fiyat etiketi, kasa ve raf fiyatı arasındaki farkların denetlenmesinde Sakarya Büyükşehir Belediyesi ve ilçe belediye zabıta birimlerinin kendilerine destek olduklarını söyledi.

Atmaca, gıda toptancıları ve marketlere yönelik denetimlerin yoğun şekilde devam edeceğini vurgulayarak şunları kaydetti:

“Yaklaşık bir aydır ilimizdeki gıda toptancılarını denetliyoruz. Temel gıda maddeleri başta olmak üzere ramazan ayında yoğun tüketilecek ürünlerin denetimine özellikle ağırlık veriliyor. Denetimlerimiz sadece tüketicimizin korunmasına yönelik değil, dürüst, basiretli tacirlerimizin de haklarını korumaya yöneliktir. Bu anlamda haksız fiyat artışlarına ya da fahiş fiyata yeltenecek tacirimize ve esnafımıza asla geçit verilmeyecektir.”

Samsun

Samsun’da da Ticaret İl Müdürü Kürşat Turpçu, denetimlerde etiket fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark olup olmadığını incelediklerini dile getirdi.

Turpçu, şöyle konuştu:

“Denetimlerimizde bir taraftan 6585 Sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamında haksız fiyat artışları olup olmadığını, diğer taraftan 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Fiyat Etiket Yönetmeliği kapsamında ürünlerin üzerinde mevzuata uygun bir şekilde fiyat etiketlerinin bulunup bulunmadığını, etiket fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark olup olmadığını kontrol ederek, göstermelik, aldatıcı ve yanıltıcı indirimlerin neden olduğu tüketici mağduriyetlerinin önüne geçmeye çalışıyoruz.”

Manisa

Manisa’da başta zincir marketler olmak üzere temel gıda ürünlerinin satışının yapıldığı iş yerlerinde denetim yapan ekipler, indirim etiketli ürünlerden alışveriş sepeti oluşturdu, sepetteki ürünlerin etiket ve kasa fiyatını karşılaştırdı.

İl Ticaret Müdürü Serkan Karabacak, ramazan ayı öncesi vatandaşları fahiş fiyat artışından korumak, aldatıcı ve yanıltıcı indirimlerin neden olduğu mağduriyetlerin önüne geçmek için denetimleri sürdürdüklerini söyledi.

Karabacak, “Şubat ayı içinde Bakanlığımızca atanan 14 yeni personel ve tahsis edilen yeni bir araçla haksız fiyat artışı ve fiyat etiketi denetimlerimizin artarak devam edeceğini kamuoyunun bilgisine sunmak istiyorum.” dedi.

Aydın

Aydın Ticaret İl Müdürü Arif Aksu da fiyat etiketleri ve haksız fiyat artışlarına yönelik denetimlerin sürdüğünü belirterek, “Fiyat etiketlerindeki uygunsuzlukları tutanakla İl Müdürlüğümüz yapacak. Haksız fiyat artışıyla ilgili tespitleri de Haksız Fiyat Değerlendirme Kuruluna iletilmek üzere Bakanlığımıza göndereceğiz.” diye konuştu.

Van

Van’da da Ticaret İl Müdürlüğü ekipleri, Tuşba’daki marketlerde fiyat ve etiket denetimi yaptı.

Ticaret İl Müdür Vekili Derya Ayaydın, kentte düzenli olarak denetim yapıldığını belirterek şunları söyledi:

“Özellikle temel gıda ve temel ihtiyaç ürünlerine yönelik yapılan denetimlerde, ürünlerin üretim yeri, ayırıcı özelliği, tüm vergiler dahil satış fiyatı, birim fiyatı, satış fiyatı ve birim fiyatının uygulanmaya başlandığı tarih, üretim yeri Türkiye olan mallar için Bakanlıkça tespit ve ilan edilen şekil, logo veya işaret, ambalajlı malın satış fiyatından ayrı olarak ambalajın teslimine ve iadesine ilişkin depozito bedeli var ise söz konusu bedelin tutarı kontrol edilmektedir. Ayrıca, malın satış fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark olup olmadığına bakılarak, aykırılık tespit edilen durumlar tutanak altına alınarak idari yaptırım uygulanmaktadır.”

Ayaydın, indirimli satışa konu mal veya hizmetin indirimli satış fiyatı, indirimden önceki fiyatı, tarife ve fiyat listelerinin de incelendiğini ve aykırılıklarda gerekli işlemlerin yapıldığını dile getirdi.

Haksız fiyat artışıyla ilgili denetimlerin de yoğun bir şekilde sürdürüldüğünü ifade eden Ayaydın, büyük gıda toptancılarına yönelik denetimler de yapıldığını bildirdi.

Düzenli olarak yapılan denetimlerin ramazan ayının yaklaşmasıyla sıklaştırıldığını belirten Ayaydın, şunları kaydetti:

“Sayın Cumhurbaşkanı’mızın gösterdiği Türkiye Yüzyılı hedefinin temel taşlarından olan ‘Ticaretin Yüzyılı’ hedefleri doğrultusunda Ticaret Bakanlığı olarak bir taraftan fahiş fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden vatandaşlarımızı korumak için haksız fiyat artışları, diğer taraftan da fiyat etiketlerinde yer verilen göstermelik aldatıcı ve yanıltıcı indirimlerin sebep olduğu tüketici mağduriyetleri ile hem masada hem de sahada ramazan ayı öncesi gerçekleştirdiğimiz yaygın ve yoğun denetimlerimizle, etkin mücadelemize kararlılıkla devam edeceğiz.”

Türkiye Gıda ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF) Yönetim Kurulu Başkanı Demir Şarman, tarım ve gıda sektörünün önündeki en temel sorunun girdi maliyetleri, işçilik ücretleri ve navlun bedelleri olduğunu söyledi. Şarman, bu sorunların önüne geçerek üreticilerin küresel piyasalarda rekabet edebilirliğini artırmak ve iç piyasadaki fiyat artışlarını dengelemek için etkili bir ihracat destek mekanizmasının gerekli olduğunu vurguladı. Şarman, bu kapsamda ‘Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu’ (DFİF) gibi bir mekanizmanın efektif şekilde uygulanmasının yararlı olacağını düşündüklerini kaydetti.

Şarman, küresel jeopolitiğin, tedarik zincirlerinin, enerji yollarının ve güç dengelerinin değiştiğini, Türkiye’nin yaşadığı birçok sorunun dünyanın sorunlarıyla ortak olduğunu belirterek, “Güvenilir gıdaya ulaşmak, gıda arz ve güvenliğinin sağlanması da en stratejik konulardan biri. Çünkü dünyada tarımsal üretimi etkileyen koşullar hızla değişiyor. Toprak ve su kaynaklarının azalması ve kirlenmesi, küresel gıda arz güvenliği, gıda milliyetçiliği, gıda ticaretindeki korumacı eğilimler ve tarımsal girdi fiyatlarındaki istikrarsızlık, küresel ısınma gibi etkenler, bu sektörde gelecek planlamamızı daha gerçekçi, verimli ve sürdürülebilir temeller üzerine oturtmamızı zorunlu hale getiriyor” diye konuştu.

“Tarım ve gıda sektörü artan üretim maliyetleri yüzünden güç kaybediyor”

Türkiye’nin tarım hasılasında Avrupa’da birinci ve dünyada ilk onda yer aldığının altını çizen Şarman, şöyle devam etti: “Ancak gerek ülke ekonomisine katkısı gerekse istihdama katkısı nedeniyle tartışmasız olarak stratejik bir sektör olan tarım ve gıda sektörü artan üretim maliyetleri yüzünden güç kaybediyor. Sektörün önündeki en önemli sorun; artan girdi maliyetleri, işçilik ücretleri ve navlun bedelleri gibi unsurların üretim maliyetlerini ciddi oranda artırması olarak karşımıza çıkıyor. Örneğin Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 2023 yılı aralık ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) tarımda girdi maliyetlerinin bir yılda yüzde 41 arttığını gösteriyor.”

İşçiliğin çok yoğun olarak kullanıldığı tarım ve gıda sektöründe, aralık ayında açıklanan zam oranıyla birlikte Asgari Ücret’in yıllık bazda yüzde 99,9 oranında arttığını kaydeden Şarman, “Bir diğer temel girdimiz mazot ise yıllık bazda yüzde 68 yükseldi. Tarımsal girdi fiyatlarındaki artış sadece üreticiye değil, aynı zamanda tüketiciye de olumsuz yansıyor. Ayrıca bu durum üreticilerimizin küresel piyasalarda rekabet gücünü zayıflatmanın yanı sıra ihracat potansiyelini de olumsuz yönde etkiliyor” ifadelerini kullandı.

“Efektif bir DFİF uygulaması gerekiyor”

Sektördeki üreticilerin küresel piyasalarda rekabet edebilirliğini artırmak ve iç piyasadaki fiyat artışlarını dengelemek amacıyla etkili bir ihracat destek mekanizmasının gerekli olduğunu düşündüklerini vurgulayan Şarman, sözlerini şöyle sürdürdü: “Geçmiş dönemlerde olduğu gibi DFİF mekanizmasıyla seçili sektör ve ürünlerde ihracatçıların desteklenmesi, tarım ve gıda sektöründeki bazı sıkıntıların çözümünde önemli bir adım olabilir. Yani efektif bir DFİF uygulaması gerekiyor. Bu yöntemle, enflasyon ve devalüasyon ile mücadele edilirken, ihracatçıların döviz kuru dalgalanmalarından olumsuz etkilenmesinin önüne geçilebileceği gibi, uluslararası piyasalarda rekabet gücünün artırılması, iç piyasada fiyat istikrarı ve tüketici refahının korunması gibi başlıklarda da katkı sağlanabilir.”

Şarman, “Enflasyon ve devalüasyon ile eşzamanlı mücadelede gıda sektörü ihracat desteği bekliyor. Sonuç olarak, mevcut ekonomik koşullar altında tarım ve gıda sektöründe girdi maliyetlerindeki artışla etkili şekilde mücadele etmek için ihracat yapan üreticilerimizin desteklenmesinin kritik öneme sahip olduğuna inanıyoruz. DFİF benzeri mekanizmaların devreye sokulması, tarım ve gıda sektörünün uluslararası piyasalardaki rekabet gücünü artırabilir ve ekonomik istikrarın sağlanmasına katkı sunabilir” ifadelerini kullandı.

“Sanayi ve tarımda yüksek katma değerli üretimi artırmalıyız”

Çok zorlu, belirsizlik ve dönüşümlerin giderek daha yoğunlaştığı bir dönemde, ekonomide bazı adımlarının vakit kaybetmeden atılması gerektiğine dikkati çeken Şarman, “Ekonomide rasyonel politikalarla yürürken, enflasyonla mücadelede para politikasının sosyal politikalar, maliye politikası ve yapısal tedbirlerle de desteklenmesinin bu dönemdeki önemli adımlardan biri olması gerektiğine inanıyoruz. Üretim yapımızı daha planlı, verimli ve teknolojik gelişmelere uygun hale getirmeliyiz. Sanayi ve tarımda yüksek katma değerli üretimi artırmalıyız. Ekonomimizin rekabetçiliğini artırmak için, kayıt dışı ile mücadeleyi daha da güçlendirmeliyiz” dedi.

Şarman, sözlerini “TGDF üyeleri olarak, Cumhuriyetimizin ikinci yüzyılında müreffeh, adil, çevreci ve saygın bir Türkiye hedefi için ortak akılla, yan yana, birbirimizden güç alarak üretmeye, yatırım yapmaya, istihdama katkı vermeye, ülkemiz ekonomisine katkıda bulunmaya devam edeceğiz” diyerek tamamladı. – İSTANBUL

Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, şubat ayı üretici ile market arasındaki fiyat değişimlerini, bu değişimlerin nedenlerini, narenciye üreticilerinin sorunlarını, aylık ve yıllık girdi fiyatlarındaki değişimleri, mazot fiyatındaki artışlar ve yüksek vergi oranları ile aynı marka gübrelerin bayilerdeki fiyat değişimlerini yaptığı basın açıklamasıyla değerlendirdi. Şubat ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkına dikkat çeken Bayraktar, “Şubat ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 634,4 ile limonda görüldü. Limondaki fiyat farkını yüzde 572,2 ile portakal, yüzde 340,1 ile kuru incir, yüzde 259,3 ile kabak takip etti. Limon 7,3 kat, portakal 6,7 kat, kuru incir 4,4 kat, kabak 3,6 kat fazlaya satıldı. Üreticide 2 lira 50 kuruş olan limon 18 lira 36 kuruşa, 3 lira 50 kuruş olan portakal 23 lira 53 kuruşa, 115 lira olan kuru incir 506 lira 20 kuruşa, 13 lira 33 kuruş olan kabak 47 lira 90 kuruşa markette satıldı” diye konuştu.

“Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 61,1 ile kuru incir oldu”

Şubat ayında markette 40 ürünün 29’unda fiyat artışı ve 11’inde de fiyat azalışı görüldüğünü belirten Bayraktar, “Şubat ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 61,1 ile kuru incir oldu. Kuru incirdeki fiyat artışını yüzde 42,2 ile kuru kayısı, yüzde 31,8 ile fındık içi, yüzde 29 ile kuzu eti, yüzde 20,7 ile kuru üzüm takip etti. Markette fiyatı en çok azalan ürün ise yüzde 32,5 ile beyaz lahana oldu. Beyaz lahanadaki fiyat düşüşünü yüzde 16,6 ile kuru soğan, yüzde 11,3 ile salatalık, yüzde 9,7 ile patates izledi” ifadelerini kullandı.

“Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 41,4 ile kabakta görüldü”

Şubat ayında üreticide 32 ürününün 17’sinde fiyat artışı olduğunu ve 8’inde de fiyat düşüşü görüldüğünü dile getiren Bayraktar, “7 üründe ise fiyat değişimi olmadı. Üretici fiyatlarında kuru fasulye, nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek, pirinç, kuru üzüm, kuru incirde fiyat değişimi yaşanmadı. Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 41,4 ile kabakta görüldü. Kabaktaki fiyat düşüşünü yüzde 34,7 ile limon, yüzde 18,4 ile yumurta, yüzde 18,1 ile havuç, yüzde 17,2 ile salatalık izledi. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 67,3 ile kuru soğanda görüldü. Kuru soğandaki fiyat artışını yüzde 39,5 ile sivri biber, yüzde 29,7 ile kuzu eti, yüzde 21,9 ile yeşil soğan, yüzde 20,6 ile patlıcan takip etti” açıklamalarında bulundu.

“Havuçta talep azalmasıyla üretici fiyatları geriledi”

Kuru soğanda İç Anadolu Bölgesi’nde sezonun sona ermesiyle fiyat artışı yaşandığını anlatan Bayraktar, şunları kaydetti:

“Kuru soğanda İç Anadolu Bölgesi’nde sezonun sona ermesi nedeniyle fiyatlarda artış yaşandı. Kuzu etindeki fiyat artışı arz ve talep değişiminden kaynaklandı. Sivri biber, yeşil soğan, patlıcan, ıspanak ve marulda dönemsel arzda yaşanan azalma fiyatların yükselmesine neden oldu. Kabak ve salatalıkta havaların sıcak gitmesi nedeniyle arzda yaşanan artış fiyatlarda düşüşe neden oldu. Havuçta talep azalmasıyla üretici fiyatları geriledi. Yumurtadaki fiyat düşüşünün sebebi arz ve talepteki değişimden kaynaklandı.”

“Narenciye üreticilerimize kullandırılacak faizsiz kredilerde limitler artırılmalı”

Zarar eden narenciye üreticilerinin bahçelerini satmak istediğini belirten Bayraktar, şöyle konuştu:

“Ürün fiyatının işçilik ücretini dahi karşılamadığı bahçelerde ürününü dalında bırakan üreticilerimiz oldu. Bir üretim sezonu emek verdiği ürünlerden yeterli gelir elde edemeyen üreticilerimizin kredi borçları faizsiz ertelenmelidir. Narenciye üreticilerimize kullandırılacak faizsiz kredilerde limitler artırılmalı, kredi masrafları alınmamalıdır. Bilindiği üzere narenciye bahçelerinin çoğunluğu sahile yakın değerli arazilerde bulunuyor. Arka arkaya ürettiği ürününden zarar eden bazı üreticilerimiz, arazilerini satmak istiyor. Bu durum ülkemizin en değerli arazilerinin imara açılma tehlikesini beraberinde getiriyor. Üreticilerimize sahip çıkmazsak narenciye bahçeleri yazlık evlere dönüşebilir. Üretmekten vazgeçen üreticilerimizi tekrar tarıma döndürmek çok zordur. Ülkemizin uzun vadede gıdada bağımsızlığının korunması için bir karış toprağın dahi kaybedilmemesi gerektiği unutulmamalıdır. Bu nedenle üreticilerimiz ürettiğine pişman olmamalıdır. Üreticilerimiz geçimini sağlayacak geliri ürününden kazanabilmelidir. Üreticilerimizin kazanmadığı narenciyede üretici market arası fiyat farkı yüzde 634,4’ü buluyor. Üreticiye pazar garantisi verilmeli, arz fazlası sorunu yaşanan yıllarda devlet adına alımlar yapılarak, marketlere tavan fiyat sözü alınarak satılmalıdır. Bu şekilde üreticilerimizin ürünü elinde kalmayacak ve tüketici markette ürünü daha uygun fiyata satın alabilecektir.”

“İlaç fiyatları aylık yüzde 3,9 arttı”

Şubat ayı aylık ve yıllık girdi fiyatlarında yaşanan değişimlere değinen Bayraktar, “Şubat ayında ocak ayına göre üre gübresi yüzde 7,6, amonyum sülfat gübresi yüzde 3,1, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2, amonyum nitrat gübresi yüzde 0,7, DAP gübresi yüzde 0,3 oranında arttı. Geçen yılın şubat ayına göre son bir yılda üre gübresi yüzde 40,6, DAP gübresi yüzde 28,5, amonyum sülfat gübresi yüzde 28,4, amonyum nitrat gübresi yüzde 27,8, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 23,6 oranında arttı. Şubat ayında ocak ayına göre süt yemi yüzde 2,4, besi yemi yüzde 2, son bir yılda süt yemi yüzde 42,8, besi yemi ise yüzde 42,6 oranında arttı. Elektrik fiyatları son bir yılda yüzde 2,11 oranında arttı. İlaç fiyatları aylık yüzde 3,9, yıllık yüzde 38 oranında arttı” ifadelerine yer verdi.

“Mazot fiyatı son bir yılda yüzde 103,7 oranında arttı”

Girdi fiyatlarının gıdada tüketici fiyatlarının oluşmasında en önemli etken olduğunu söyleyen Bayraktar, şunları kaydetti:

“Toprağın hazırlanmasından ekimine, ekiminden hasadına kadar tüm tarımsal işlemlerde mazot kullanılıyor. Şubat ayında girdilerde yıllık değişimde en fazla fiyat artışı mazotta görüldü. Mazot fiyatı son bir yılda yüzde 103,7 oranında arttı. Çiftçilerimiz bu aylarda yazlık ekilişleri için toprak hazırlığına başlıyor, kışlık ekilişlerde gübreleme ve diğer kültürel işlemlere devam ediyor. Son 15 günde mazotta fiyat iki kez değişti. 13 Şubat 2024 tarihinde mazotun litre fiyatına gelen 2 lira 56 kuruşluk zamla birlikte mazotun litresi 45 lira 6 kuruşa kadar yükseldi. Şubat ayının sonuna doğru yapılan indirim neticesinde mazotun litresi 42 lira 77 kuruş oldu” – ANKARA

Geçen hafta gündemin odağında bulunan ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin finansal sonuçları yerini ülkedeki makroekonomik verilere bırakırken, ABD’de bugün açıklanacak Gayri Safi Yurt içi Hasılanın (GSYH) yanı sıra yarınki enflasyon ve tüketici harcamaları verilerinin piyasalarda oynaklığı artırabileceği düşünülüyor.

Analistler, söz konusu makroekonomik verilerin Fed’in gelecek dönemde atacağı adımlara ilişkin ipuçları verebileceğini belirterek, banka yetkililerinin sözle yönlendirmelerinin de yatırımcıların odağında yer aldığını bildirdi.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michelle Bowman, dün yaptığı açıklamada, enflasyonun düşürülmesinde kaydedilen ilerlemeyi durdurabilecek ve fiyat baskılarının yeniden artmasına neden olabilecek yukarı yönlü riskler göz önüne alındığında faiz oranlarını düşürmek için aceleleri olmadığını ifade etti.

Para piyasalarında büyüme verisi öncesi, Fed’in martta politika faizini sabit tutacağına kesin gözüyle bakılırken, bankanın ilk faiz indirimine gitme ihtimali ise mayısta yüzde 19 ve haziranda yüzde 61 ile fiyatlanıyor.

Öte yandan, Brezilya’nın Sao Paulo kentinde düzenlenen G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısından gelecek haber akışı da yatırımcıların odağına yerleşti.

ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, toplantı öncesi yaptığı açıklamada, geçen yıl küresel ekonomik büyümenin dirençli ve tahmin edilenden daha güçlü olduğunu belirterek, enflasyonun ise düştüğünü ve ekonomilerin yaklaşık yüzde 80’inde bu yıl da düşmeye devam etmesinin beklendiğini söyledi.

ABD’de dün açıklanan makroekonomik verilere göre ise dayanıklı mal siparişleri, ocakta aylık bazda yüzde 6,1 ile beklentilerin üzerinde azaldı ve Nisan 2020’den bu yana en büyük düşüşünü kaydetti.

Conference Board (CB) Tüketici Güven Endeksi de şubatta aylık 4,2 puan azalışla 106,7’ye gerileyerek 4 aydan sonra ilk kez düşüş gösterdi.

ABD’de S&P Case-Shiller Ulusal Konut Fiyat Endeksi ise geçen yıl aralıkta bir önceki aya göre yüzde 0,2 arttı.

Söz konusu gelişmelerin ardından ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,30’da bulunurken, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 103,9 seviyesinde seyrediyor.

Düşüş eğilimini üst üste üçüncü işlem gününe taşıyan altının ons fiyatı, şu sıralarda önceki kapanışının hemen altında 2 bin 30 dolardan alıcı buluyor.

Kızıldeniz’de devam eden jeopolitik riskler ve OPEC+’nın arz kesintilerini uzatacağına yönelik haber akışı petrol fiyatlarını yukarı yönlü desteklemesine karşın ABD petrol stoklarındaki artışın, fiyatları az da olsa baskıladığı görülüyor.

Dün yüzde 0,9 artışla 82,4 dolardan günü tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, şu sıralarda önceki kapanışının yüzde 0,1 altında 82,3 dolardan işlem görüyor.

Kripto para piyasaları tarafında ise Bitcoin, 57 bin 250 dolarla Aralık 2021’den bu yana en yüksek seviyesinde bulunuyor.

Öte yandan, dün video oyunu şirketi Sony Interactive Entertainment, küresel iş gücünün yüzde 8’ine karşılık gelen 900 çalışanını işten çıkarma planını duyurdu.

Dün, New York borsasında, Nasdaq endeksi yüzde 0,37 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,17 artarken, Dow Jones endeksi yüzde 0,25 azalış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne de karışık bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında dün İngiltere hariç pozitif bir seyir hakim olurken, bugün gözler Avro Bölgesi’nde tüketici güven endeksi verilerine çevrildi.

Analistler, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz indirimlerine haziranda başlayacağına ilişkin beklentilerin devam ettiğini anımsatarak, cuma günü bölgede açıklanacak enflasyon verilerinin özellikle ECB’nin atacağı adımlara dair sinyaller verebileceğini dile getirdi.

Öte yandan, avro/dolar paritesi şu sıralarda yüzde 0,1 azalışla 1,0830 seviyesinde bulunuyor.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,02 azalırken, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,23, İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,46 ve Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,76 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise karışık bir seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında karışık seyir öne çıktı.

ABD pay piyasalarındaki temkinli seyir Asya’ya da taşınırken, Yeni Zelanda Merkez Bankası faiz oranını yüzde 5,50’de sabit tutarak15 yılın en yüksek seviyesinde bıraktı.

Çin tarafında ise hükümetin ekonomik aktiviteyi canlandırmaya yönelik adımlar atmaya devam etmesi beklenirken, konuya ilişkin haber akışı bölge gündeminde yerini korumaya devam ediyor.

Öte yandan dün yüzde 0,1 azalışla günü 105,5 seviyesinden tamamlayan dolar/yen paritesi, şu dakikalarda önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 150,6 seviyesinde bulunuyor.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,8 artarken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 değer kaydetti.

Yurt içinde dün satıcılı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,66 değer kaybıyla 9.179,48 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün alıcılı bir seyir izleyerek günü önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 31,1426’dan tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 31,1630 seviyesinden işlem görüyor.

Öte yandan, bugün Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan’ın, G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısı’nda gerçekleştirecekleri görüşmelere ilişkin haber akışı da yatırımcıların odağında bulunuyor.

Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi ve dış ticaret istatistikleri, yurt dışında ise Avro Bölgesi’nde tüketici güven endeksi ile ABD’de büyüme verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 9.200 ve 9.300 seviyelerinin direnç, 9.100 ve 9.000 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, şubat ayı ekonomik güven endeksi

10.00 Türkiye, ocak ayı dış ticaret istatistikleri

13.00 Avro Bölgesi, şubat ayı tüketici güven endeksi

16.30 ABD, 4.çeyrek GSYH

AA muhabirinin edindiği bilgilere göre, düzenli olarak market denetimlerini sürdüren Bakanlık, yaklaşan ramazan ayı dolayısıyla bu denetimlerini sıklaştırdı.

Bu kapsamda Bakanlık ekiplerince Ankara, İstanbul, Adana, Mersin, Bursa, Antalya, Konya, İzmir, Kocaeli ve Kayseri’deki marketlerde eş zamanlı fahiş fiyat ve etiket denetimi yapıldı.

Ekipler, özellikle temel gıda ve temel ihtiyaç ürünlerine yönelik etiketleri inceledi. Denetimlerde, ürünlerde fahiş fiyat olup olmadığına, ürünün etiket fiyatı ile kasa fiyatı arasında fark bulunup bulunmadığına, etiketlerdeki ürün fiyatının son değişim tarihi ile önceki fiyatı gibi bilgilere bakıldı.

Meyve ve sebze reyonunda da ürünlerin menşei ve geliş fiyat bilgisi Hal Kayıt Sistemi (HKS) üzerinden kontrol edildi.

Ankara Ticaret İl Müdür Vekili Elif Tan, Ankara’da bir markette gerçekleştirilen denetimin ardından AA muhabirine yaptığı açıklamada, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında fiyat etiketi ve haksız fiyat artışlarıyla ilgili denetim yaptıklarını söyledi.

Marketlerde özellikle fiyat etiketlerini incelediklerini aktaran Tan, “Etiketlerde, malın birim fiyatı, satış fiyatı ve üretildiği yer gibi unsurların olup olmadığına, ayrıca ürünün raf ve kasa fiyatının uyumuna bakıyoruz. Ayrıca fahiş fiyat artışları ile ilgili denetimlerimiz de var.” dedi.

Tan, resen ve şikayet üzerine denetim yaptıklarını belirterek, sözlerine şöyle devam etti:

“Cumhurbaşkanımızın gösterdiği ‘Türkiye Yüzyılı’ hedefinin temel taşlarından ‘Ticaret Yüzyılı’ hedefleri doğrultusunda Ticaret Bakanlığı olarak ramazan ayı öncesinde fahiş fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden tüketicileri korumak ve fiyat etiketlerinde yer verilen yanıltıcı indirimlerin neden olduğu tüketici mağduriyetinin önüne geçebilmek için yaygın ve yoğun denetimlere devam ediyoruz.”

Büyük gıda toptancıları da denetlendi

İstanbul Ticaret İl Müdürü İsmail Menteşe ve beraberindeki ekip de Kağıthane’de bulunan bazı marketlerde denetim gerçekleştirdi.

Ramazan ayı öncesinde ürün fiyatlarını kontrol ettiklerini ifade eden Menteşe, “Yaklaşık üç haftadır İstanbul’daki büyük gıda toptancılarını denetliyoruz. Oradaki ürünleri inceledik. Perakendede de temel gıda maddeleri başta olmak üzere ramazan ayında yoğun tüketilecek ürünlere yönelik hem etiket hem fahiş fiyat denetimi yapıyoruz.” dedi.

Menteşe, kontroller esnasında ürünün fiyat değişim tarihi ile şu an ki satış fiyatına da dikkat ettiklerine işaret ederek, “Son 2-3 ay içerisindeki fiyat hareketleri ve bugünkü fiyat hareketlerini karşılaştırıp, burada bir anormallik gördüğümüzde Bakanlığımızdaki Haksız Fiyat Değerlendirme Kuruluna gönderiyoruz. Orada da bu firmaya farklı tutarlarda idari para cezaları uygulanıyor. Şu anda 150 yeni denetmen arkadaşımız İstanbul’a geldi. Ramazana kadar eğitimleri devam edecek. Ramazan ayı öncesinde başlattığımız bu denetimlere, ramazan ayı boyunca da yoğun şekilde devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Vatandaşların alışveriş yaparken etiket üzerindeki fiyat değişim tarihine bakmasını tavsiye eden Menteşe, herhangi bir olumsuz durumla karşılaşanların e-Devlet ve “Alo 175 Tüketici Danışma Hattı” üzerinden kendilerine şikayette bulunabileceklerini bildirdi.

Denetimler aralıksız sürüyor

Mersin Ticaret İl Müdürü Ferhat Sümer de kent genelinde market denetimlerinin aralıksız sürdüğünü söyledi. Tespit ve inceleme sonuçlarının tutanakla kayıt altına alındığını aktaran Sümer, “Fiyat etiketlerinde yer verilen göstermelik, aldatıcı ve yanıltıcı indirimlerin neden olduğu tüketici mağduriyetiyle mücadelemize devam ediyoruz. Hem masada hem de sahada, yaklaşan ramazan ayı öncesi gerçekleştirdiğimiz yoğun denetimlerimiz sürüyor.” ifadelerini kullandı.

Adana Ticaret İl Müdürü Hüseyin Gödelek de denetimlerin ardından yaptığı açıklamada, “Bakanlığımızın 81 ilde eş zamanlı başlatmış olduğu haksız fiyat artışı ve fiyat etiketi denetimlerimizi gerçekleştiriyoruz. Bu amaçla raflarda fiyat etiketi bulunup bulunmadığı, ürünün raftaki ve kasadaki fiyatında herhangi bir uyumsuzluk olup olmadığı konusunda incelemelerde bulunuyoruz.” dedi.

Kayseri Ticaret İl Müdür Vekili Gazi Dinçaslan, gerçekleştirdikleri denetime ilişkin değerlendirmede bulunarak, “Bir taraftan haksız fiyat artışları diğer taraftan da fiyat etiketlerinde yer verilen yanıltıcı indirimlerin neden olduğu tüketici mağduriyetleriyle etkin mücadelemize devam ediyoruz.” diye konuştu.

Bursa Ticaret İl Müdürü İsmail Aslanlar, ramazan ayı öncesi denetimlerin sıklaştırıldığını belirterek, “Cumhurbaşkanımızın gösterdiği ‘Türkiye Yüzyılı’ hedefinin temel taşlarından ‘Ticaretin Yüzyılı’ hedefleri doğrultusunda fahiş fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden vatandaşlarımızı korunmak için etkin mücadelemizi sürdürüyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Konya Ticaret İl Müdürü Mustafa Çağlayan ve il müdürlüğü ekipleri de Konya’nın Selçuklu ilçesindeki marketlerde denetimde bulundu. Çağlayan, yaklaşan ramazan ayı öncesinde denetimleri yoğunlaştırdıklarını, tüm kentte denetim çalışmaları yaptıklarını söyledi.

Antalya Ticaret İl Müdürü Halil Özşahan da fahiş fiyat artışlarının olumsuz etkilerinden vatandaşları korumak için çaba gösterdiklerini dile getirerek, marketlerdeki reyonları tek tek gezerek fiyatları incelediklerini aktardı. Özşahan, denetimlerde bir usulsüzlük tespit edilmesi halinde ceza uyguladıklarını kaydetti.

“Asla geçit verilmeyecek”

Kocaeli Ticaret İl Müdürü Veysi Uzunkaya, tüketicilerin, tacirin ve esnafın korunması maksadıyla ülke genelinde Ticaret Bakanı Ömer Bolat, il genelinde de Vali Seddar Yavuz’un talimatları doğrultusunda fiyat etiketi, haksız fiyat artışı, kasa ve raf fiyatı arasındaki farkların denetlenmesine yönelik çalışmalarının sürdüğünü söyledi.

Denetimlerin devam edeceğini ifade eden Uzunkaya, “Özellikle yaklaşan ramazan ayında hem gıda toptancıları hem marketler üzerinde yoğun denetimimiz devam edecektir. Bu denetimlerimiz sadece tüketicimizin korunmasına yönelik değil, dürüst, basiretli tacirlerimizin de haklarını korumaya yönelik olacaktır. Denetimler kimseye zarar vermek için değil, tam tersine tacirimiz, esnafımız ve tüketicimizin haklarını belli ölçülerde korumaya yöneliktir. Bu anlamda haksız fiyat artışlarına ya da fahiş fiyata yeltenecek tacirimize ve esnafımıza asla geçit verilmeyeceğini buradan ilan etmek istiyoruz.” diye konuştu.

İzmir’de de Alsancak semtindeki bir zincir marketin şubesini denetleyen ekipler, fahiş fiyat, satıştan kaçınma, etiket ve kasa arasında fiyat farkı olup olmadığına yönelik incelemelerde bulundu. İzmir Ticaret İl Müdürlüğü yetkilileri, günde en az 5 ekiple kent genelinde 50-60 işletmede denetim yaptıklarına işaret etti. Denetimlerde mevzuata aykırılık tespit edilmesi durumunda işletmelere idari para cezası uygulandığı bildirildi.

Geçen hafta teknoloji şirketleri öncülüğünde yaşanan rallinin ardından yatırımcıların daha temkinli davrandığı görülürken, hafta boyunca ABD’de açıklanacak makroekonomik verilerin Fed’in gelecek dönemlerde atacağı adımlara ilişkin sinyaller verebileceği düşünülüyor.

Analistler, yarın ABD’de açıklanacak büyüme verileri öncesinde küresel pay piyasalarında risk iştahının düşük seyrettiğini belirterek, Fed yetkililerinin sözle yönlendirmelerinin de yatırımcıların odağında bulunduğunu kaydetti.

Para piyasalarında, Fed’in martta politika faizini sabit tutacağına kesin gözüyle bakıldığını anımsatan analistler, bankanın ilk faiz indirimine gitme ihtimalinin ise mayısta yüzde 16 ve haziranda yüzde 60 ile fiyatlandığını aktardı.

Öte yandan, ABD’de çip üretiminin ve bu konudaki bilimsel araştırmaların artırılmasına yönelik düzenlenen CHIPS ve Bilim Yasası kapsamındaki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunan ABD Ticaret Bakanı Gina Raimondo, ileri teknoloji mantık çipi üretimine yapılan yatırımların ülkeyi 10 yılın sonunda dünyadaki gelişmiş mantık çiplerinin yaklaşık yüzde 20’sini üretme yoluna sokacağını düşündüklerini belirtti.

Yasa, yarı iletken üretimi için 52,7 milyar dolarlık desteğin yanı sıra yarı iletken fabrikalarının kurulumunu teşvik etmek için 4 yıllığına yüzde 25’lik vergi indirimini içeriyor.

Ayrıca, dün Uluslararası Para Fonu (IMF), orta vadeli büyüme beklentilerinin zayıf kalmaya devam ettiğini belirterek, ticaretin yeniden canlandırılması, yapay zekanın potansiyelinin en üst düzeye çıkarılması, borç darboğazlarının önlenmesi ve iklim değişikliğiyle mücadele için işbirliğinin gerekli olduğunu bildirdi.

Dün ABD’de açıklanan verilere göre, yeni konut satışları, ocakta aylık bazda yüzde 1,5 artışla 661 bine çıkmasına rağmen piyasa beklentilerini karşılayamadı.

Söz konusu gelişmelerin ardından dün ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puanlık artışla yüzde 4,28’e çıkarken, bugün önceki kapanışının hemen altında seyrediyor.

Dün yüzde 0,2 azalışla günü 2 bin 32 dolardan tamamlayan altının ons fiyatı, şu sıralarda yüzde 0,1 artışla 2 bin 34 dolardan alıcı buluyor.

Orta Doğu’daki gelişmeler de yakından takip edilirken, petrol fiyatlarında yaşanan oynaklık dikkati çekiyor. Dün yüzde 1 artışla günü 81,7 dolardan kapatan Brent petrolün varil fiyatı, bugün önceki kapanışın yüzde 0,1 altında 81,6 dolardan işlem görüyor.

Kripto para piyasaları tarafında ise Bitcoin 57 bin doların üzerini test ederek Aralık 2021’den bu yana en yüksek seviyesine çıkarken, söz konusu yükselişte MicroStrategy’nin 155 milyon dolarlık Bitcoin aldığına yönelik haber akışı etkili oldu. Bitcoin şu sıralarda 56 bin doların üzerinde dengelendi.

Diğer yandan, ABD’li teknoloji devlerinden Microsoft, OpenAI’nin Fransız rakibi Mistral AI ile yeni ortaklık kurduğunu duyururken, ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), süpermarket zinciri Kroger’in rakibi Albertsons’ı 24,6 milyar dolara satın almak için yaptığı anlaşmayı market fiyatlarını artıracağı gerekçesiyle engellemek için dava açtı.

Dün, New York borsasında, Nasdaq endeksi yüzde 0,13, S&P 500 endeksi yüzde 0,38 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,16 azalış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise karışık bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında da dün Almanya hariç negatif seyir hakim oldu.

Dün Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Kurul oturumunda Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yıllık Raporuna ilişkin açıklamalarda bulunan ECB Başkanı Christine Lagarde, enflasyonda düşüş sürecinin devam etmesini beklediklerini söyledi.

Avro Bölgesi’nde ekonomik faaliyetin 2023’te zayıf seyrettiğini ve büyümenin son çeyrekte durgunlaştığını anımsatan Lagarde, “Ücret artışlarının önümüzdeki çeyreklerde enflasyon dinamikleri üzerinde giderek daha önemli bir etken haline gelmesi bekleniyor.” dedi.

Öte yandan, yükseliş eğilimini üst üste 10’uncu işlem gününe taşıyan avro/dolar paritesi, şu sıralarda önceki kapanışının hemen üzerinde 1,0860 seviyesinde bulunuyor.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,29, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,46 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,44 değer kaybederken, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,02 artış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise karışık bir seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında karışık seyir öne çıktı.

Japonya’da bugün açıklanan enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde gelmesi, Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek aylarda negatif faiz politikasına son verebileceğine yönelik beklentileri artırdı.

Japonya’da Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ocakta yıllık yüzde 2,2 artarken, çekirdek TÜFE yüzde 2 artış gösterdi.

Söz konusu gelişmelerin ardından dolar/yen paritesi yüzde 0,2 düşüşle 150,4 seviyesine kadar geriledi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,2 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,7 azalırken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 değer kazandı.

Yurt içinde dün satıcılı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybıyla 9.334,13 puandan tamamlarken, gördüğü en yüksek seviye rekorunu da 9.450,48 puana taşıdı.

Dolar/TL, dün alıcılı bir seyir izleyerek günü önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 31,1056’dan tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 31,1400 seviyesinden işlem görüyor.

Öte yandan, bugün Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Toplantısı’na katılmak üzere Brezilya’ya gitmesi bekleniyor.

Brezilya’nın Sao Paulo kentinde gerçekleştirilecek toplantıda, cuma gününe kadar Şimşek’in çok sayıda ikili görüşme gerçekleştirmesi beklenirken, konuya ilişkin haber akışı da yatırımcıların odağında olacak.

Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Almanya’da Gfk tüketici güven endeksi ile ABD’de dayanıklı mal siparişleri ve konut fiyat endeksi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 9.400 ve 9.500 seviyelerinin direnç, 9.300 ve 9.200 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Almanya, mart ayı GfK tüketici güven endeksi

16.30 ABD, ocak ayı dayanıklı mal siparişleri

16.55 ABD, aralık ayı konut fiyat endeksi

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, et fiyatlarındaki artışın iktidarın süreci yönetememesinden kaynaklandığını belirterek, “Hayvancılık yapan zarar ederek bu işten uzaklaşırken yemin sübvanse edilmesi sağlanmamış, sorun giderek derinleşmiştir. 50 kg süt yemi 600 TL’ye dayanmış, kimi ürünlerde de bu fiyatın üstüne çıkmıştır. Üç yılda üç katı aşan girdi artışı hayvancılık yapanın hayvanını satıp bu işten uzaklaşmasına neden olmuş ve bu durum sadece büyükbaş hayvan varlığında bir buçuk milyonu aşkın azalmaya yol açmıştır” dedi.

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, hayvancılığa verilen destekler ve et fiyatlarındaki artışla ilgili açıklama yaptı. Gürer, Et ve Süt Kurumu’nun piyasa dengeleme görevini yerine getiremediğini ve ithalatın da beklenen faydayı sağlamak yerine hayvancılıktan vazgeçenlerin sayısını artırdığını belirtti. Gürer, hayvancılık yapanın en azından kaba yemi olsun kendi üretmemesi halinde artan yem fiyatları ile hayvancılığı sürdürebilmesinin mevcut şartlarda giderek zorlaştığını, özellikle küçük aile tipi denilen 1-10 büyükbaş hayvanı olan ahırların boşaldığını ve bunun et, süt ve bunlardan mamül ürünlere olumsuz yansıdığını ifade etti.

Gürer, “Piyasada yükselen et fiyatlarını düşürme yönünde regülasyon görevini yerine getiremeyen ESK, geçtiğimiz yıllarda yerli üreticiye maliyetin altında kesim fiyatı belirleyip hayvancılık faaliyetlerini durağanlaşmasına neden olmuş, ardından da ithalata koşmuştur” dedi.

Ulusal Kırmızı Et Konseyi’nin haftalık periyotlar halinde kombinalar ve kesimhanelerden alınan yağsız dana kesim ve yağsız kuzu karkas fiyatlarına bakıldığında, 4 Ocak ile 22 Şubat tarihleri arasında dana karkas kesim fiyatının 45 TL, kuzu karkas kesim fiyatının ise 104 TL arttığını belirten Gürer, “Ortalama 50 günde karkas kesim fiyatına dana etinde 45 TL, kuzu etinde ise 104 TL zam geldi. Yani her gün dana eti ortalama 1 TL, kuzu eti ise 2 TL zamlanmaktadır. Üreticiden tüketiciye kadar olan tedarik zincirindeki tüm paydaşların girdi maliyetleri düşürülmediği sürece et fiyatlarının sorunun devam edeceği gözükmektedir” diye konuştu.

ÇÖZÜM İTHALATTA ARANIYOR

Gürer konuya ilişkin şunları söyledi:

“Et fiyatları son üç yılda uygulanan yanlış hayvancılık politikalarının yansımasıdır. Yem başta olmak üzere artan girdi maliyetleri nedeniyle zorlandığı için hayvanını satanın sorununa duyarsız kalan iktidar, kesimlik hayvan sorunu oluşunca fiyatlarda artış olacağını dahi öngörememiş ve et fiyatlarının düşük kaldığı dönemde bu durumun ilerleyen süreçte olumsuzluğa dönüşeceğini hesaplayamamıştır. Sürekli fiyat istikrarı sağlayacak planlamadan uzak ve çözümü ithal hayvan getirmek olarak gören anlayıştan dolayı et fiyatları kontrol altında tutulamamıştır.

Hayvancılık yapan zarar ederek bu işten uzaklaşırken yemin sübvanse edilmesi sağlanmamış, sorun giderek derinleşmiştir. 50 kg süt yemi 600 TL’ye dayanmış, kimi ürünlerde de bu fiyatın üstüne çıkmıştır. Üç yılda üç katı aşan girdi artışı hayvancılık yapanı hayvanını satıp bu işten uzaklaşmasına neden olmuş ve bu durum sadece büyükbaş hayvan varlığında bir buçuk milyonu aşkın azalmaya yol açmıştır. Yerli üreticinin desteklenmesinin öneminin hala kavranamayıp çözümü ithalatta arayanlar, et fiyatlarının bu kadar yükselmesinin başlıca sorumlularıdır. 2023 yılında 700 bin başa ulaşan hayvan ithal edilirken 2024 yılında da benzer sürecin devam edeceği görülüyor. İktidar 600 bin büyükbaş hayvan getirileceği açıklamış ve bu konuda birlikler eliyle çalışma yürütüldüğü duyurmuştu. Yılın ilk aylarında olmadı. Beklenen ithalat mart ayında olabilirliği belirtilirken ithalatın gecikeceği, haziran ayına kadar sarkacağı söylentileri dahi fiyatları olumsuz etkilemektedir. Bu yaşanan belirsizlik, karkas kesim fiyatlarının artmasına da neden olmaktadır.”

]]> https://www.kanal7haber.com.tr/chp-milletvekili-gurer-et-fiyatlarindaki-artis-iktidarin-yonetememesinden-kaynaklaniyor/feed/ 0 https://www.kanal7haber.com.tr/kuresel-piyasalar-yogun-bilanco-haftasina-temkinli-basladi/ https://www.kanal7haber.com.tr/kuresel-piyasalar-yogun-bilanco-haftasina-temkinli-basladi/#respond Sat, 23 Mar 2024 21:51:39 +0000 https://www.kanal7haber.com.tr/?p=5557 Küresel piyasalar, özellikle ABD’de Nvidia ve Wallmart gibi önemli şirketlerin bilançolarının açıklanacağı haftaya temkinli başlarken, yurt içinde gözler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) faiz kararına çevrildi.

Geçen hafta ABD’de açıklanan enflasyon verilerinin beklentileri aşması fiyatlamaları zorlaştırırken, hafta boyunca teknoloji şirketlerinde artan oynaklık dikkati çekti.

Analistler, ABD’de açıklanan makroekonomik verilerden alınan sinyallerin, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) politika faizini öngörülünden daha geç indirmeye başlayacağına yönelik endişeleri artırdığını belirterek, buna karşın güçlü ekonomik aktivitenin şirket karlılıklarını destekleyebileceği düşüncesinin öne çıktığını söyledi.

Teknoloji hisselerindeki oynaklığın piyasaların yönü üzerinde etkili olduğunu aktaran analistler, açıklanacak şirket finansal sonuçlarıyla hisse ve sektör bazlı oynaklığın artmasının olası olduğunu ifade etti. Bu hafta Nvidia, Wallmart, Home Depot, BHP Group ve Rio Tinto’nun açıklanacak finansal sonuçları yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.

Para piyasalarında, Fed’in politika faizini sabit bırakmasına kesin gözüyle bakılırken, bankanın faiz indirimlerine yüzde 75 ihtimalle haziranda başlayacağı öngörülüyor.

Analistler, bugün ABD’de tatil nedeniyle piyasaların kapalı olacağını kaydederek, çarşamba günü yayımlanacak Fed Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) son toplantısına ilişkin tutanaklardan, bankanın gelecek dönemde atacağı adımlara dair ipuçları aranacağını bildirdi.

Söz konusu gelişmelerin ardından ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,29’da bulunurken, dolar endeksi önceki kapanışının hemen altında 104,2 seviyesinde seyrediyor.

Yükseliş eğilimini üst üste üçüncü işlem gününe taşıyan altının ons fiyatı, yeni haftaya yüzde 0,3 artışla 2 bin 19 dolardan başladı.

Petrol fiyatlarında ise talep görünümüne ilişkin endişelerin, Orta Doğu’da devam eden gerilimlerin etkisini kısmen dengelemesiyle, Brent petrolün varil fiyatı önceki kapanışının yüzde 0,6 altında 82,3 dolardan işlem görüyor.

Geçen haftanın son işlem gününde, New York borsasında Nasdaq endeksi yüzde 0,82, S&P 500 endeksi yüzde 0,48 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,37 azalış kaydetti. Bugün ABD’de spot piyasalarda tatil nedeniyle işlem gerçekleşmezken, endeks vadeli kontratlar, yeni haftaya karışık bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında cuma günü pozitif bir seyir hakim olurken, bu hafta gözler Avro Bölgesi’nin enflasyon verilerine çevrildi.

Analistler, geçen hafta bölge genelinde açıklanan verilerin karışık sinyaller verdiğini anımsatarak, perşembe günü Avro Bölgesi’nde açıklanacak Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) verilerinin piyasalarda oynaklığı artırabileceğini söyledi.

Avro Bölgesi’nde ocakta TÜFE’nin aylık bazda yüzde 0,4 gerilemesi beklenirken, aynı dönemde yıllık bazda ise yüzde 2,8 artış kaydedeceği öngörülüyor.

Para piyasalarında, Avrupa Merkez Bankasının (ECB) faiz indirimlerine haziranda başlayacağına yönelik fiyatlamaların güçlü kalmaya devam ettiğini aktaran analistler, söz konusu veri sonrası fiyatlamalarda değişiklik olabileceğini de hatırlattı.

Cuma günü, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,50, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,42, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,32 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,12 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni haftaya ise karışık bir seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında karışık seyir öne çıkarken, yeni yıl tatili sonrası ilk işlem gününde Çin pay piyasalarındaki yükseliş dikkati çekiyor.

Analistler, söz konusu yükselişte Çin’in turizm sektöründe yaşanan hareketliliğin etkili olduğunu belirtti.

Öte yandan, Çin Merkez Bankası (PBoC), 500 milyar yuan (69,51 milyar dolar) değerindeki bir yıllık orta vadeli borç verme faiz oranında değişikliğe gitmeyerek yüzde 2,5’te sabit bıraktı. Ayrıca, dün Çin Başbakanı Li Çiang, ülkenin ekonomiye olan güvenini artırmak için “pragmatik ve güçlü” eylem çağrısında bulundu.

Bu arada, Japonya’da Nikkei 225 endeksinin, 38 bin 916 puan ile 1989’da test ettiği en yüksek seviyeye yakın seyretmesi dikkati çekiyor.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,1 düşerken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,1 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9 artış kaydetti.

Yurt içinde cuma günü dalgalı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,09 değer kazancıyla 9.250,36 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek günlük ve haftalık kapanışını gerçekleştirdi. Endeks, gördüğü en yüksek seviye rekorunu da 9.306,34 puana taşırken, bu hafta TCMB’nin faiz kararı yatırımcıların odağına yerleşti.

AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistlerin tümü, TCMB’nin perşembe günü politika faizini sabit bırakmasını bekliyor. Ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 36,25 oldu.

Dolar/TL, cuma günü alıcılı bir seyir izleyerek günü yüzde 0,4 artışla 30,8425’ten tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 30,8630 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt dışında veri gündeminin sakin olduğunu, yurt içinde ise kısa vadeli dış borç ve iş gücü istatistiklerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 9.300 ve 9.500 seviyelerinin direnç, 9.200 ve 9.100 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, aralık ayı kısa vadeli borç istatistikleri

10.00 Türkiye, 4. çeyrek işgücü istatistikleri

ABD’de açıklanan makroekonomik verilerden alınan sinyallerin, yatırımcıları ABD Merkez Bankası’nın (Fed) politika faizini öngörülünden daha geç düşürmeye başlayacağı ancak güçlü ekonomik aktivitenin şirket karlılıklarını destekleyebileceği bir dönemle baş başa bıraktığı görülüyor.

Ülke ekonomisinin “yumuşak iniş” yapabileceği beklentilerinin güçlü kalması, para piyasalarında Fed’in ilk faiz indirimi adımı atacağı tarihin ötelenmeye devam etmesinin etkilerini törpülüyor.

Yapay zeka alanında sürdürülen yeni ürün tanıtımları ve bu alandaki çalışmaların şirket değerlemelerini zorlaştırması teknoloji şirketlerinin hisse fiyatlarında oynaklığı artırırken, piyasalardaki temkinli pozitif algı ABD ve Japonya’da endekslerin rekor seviyelere yakın seyretmesinde etkiliyor.

ABD’de, geçen hafta açıklanan makroekonomik verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ocakta yıllık bazda yüzde 3,1 ve aynı dönemde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) de yıllık bazda yüzde 0,9 artışla beklentileri aştı. Bu dönemde ÜFE, aylık bazda son beş ayın en yüksek artışını kaydetti.

Para piyasalarında, sene başında yüzde 85 ihtimalle Fed’in martta faiz indirimine başlayacağına yönelik fiyatlamalar geçen hafta kapanışı itibarıyla yüzde 10’a indi. Bankanın ilk faiz indirimine haziran toplantısında gitme olasılığı yüzde 75 ile fiyatlanıyor.

Analistler, ABD enflasyonunda güçlü duruşun devam etmesinin Fed’in ne zaman faiz indirimlerine başlayacağına yönelik belirsizlikleri artırdığını vurgulayarak, bankanın önümüzdeki hafta açıklanacak olan toplantı tutanaklarında, gelecek dönemde atılacak adımlara ilişkin ipuçları aranacağını söyledi.

Fed yetkililerinin sözle yönlendirmeleri de geçen hafta takip edilirken, Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic, faiz indirimlerinin bu yaz başlamasını desteklediğini ancak daha olumlu enflasyon verilerinin daha erken bir başlangıç tarihine izin verebileceğini ifade etti.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly de bu yıl 3 faiz indiriminin “makul” bir beklenti olduğunu kaydetti. Daly, gerekirse sabırlı davranarak hızlı hareket etmekten kaçınacaklarını, ekonomi gelişirken de hızlı şekilde tepki vermeye hazır olacaklarını dile getirdi.

Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin ise son enflasyon verilerinin faiz oranlarını düşürmeye başlamadan önce neden daha fazla veri görmek istediklerinin önemini gösterdiğini vurguladı.

Öte yandan geçen hafta Fed, bankaların ciddi resesyonda bile hane halkları ve işletmelere borç verebilmelerini sağlamaya yardımcı olacak 2024 stres testi senaryolarını yayımladı.

Bankadan yapılan açıklamada, bu yıl 32 bankanın stres testine tabi tutulacağının bilgisi verilerek, bu bankaların ticari ve konut amaçlı gayrimenkul piyasalarının yanı sıra kurumsal borç piyasalarında artan stresle ciddi bir küresel resesyona karşı test edileceği aktarıldı.

Bu yılki senaryoda, ABD’de işsizlik oranının 6,5 puan artışla yüzde 10’luk zirveye ulaştığı belirtilen açıklamada, bu artışa ciddi piyasa oynaklığı, şirket tahvili marjlarında genişleme, konut fiyatlarında yüzde 36 ve ticari gayrimenkul fiyatlarında yüzde 40 düşüş dahil varlık fiyatlarında “çöküş”ün eşlik ettiği kaydedildi.

Dolar endeksi, son 3 yılın en yüksek seviyesini test etti

Dolar endeksinin yükseliş eğilimini üst üste yedinci haftaya taşıması dikkati çekti. Bu hafta, 105’e çıkarak yaklaşık son 3 ayın en yüksek seviyesini test eden dolar endeksi, haftayı yüzde 0,2 artışla 104,3 seviyesinden kapattı.

Enflasyon verilerinin beklentileri aşmasının ardından tahvil piyasalarında satış ağırlıklı seyir devam ederken, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 12 baz puanlık artışla yüzde 4,29’dan haftayı kapattı.

Güçlü dolar endeksi ve yüksek tahvil faizlerinin altının alternatif maliyetini artırmasıyla düşüş eğilimini üst üste ikinci haftaya taşıyan altının ons fiyatı ise haftayı yüzde 0,6 azalışla 2 bin 12 dolardan tamamladı.

İsrail-Filistin çatışması nedeniyle Orta Doğu’da artan gerginlik ise petrol fiyatları üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Brent petrolün varil fiyatı geçen hafta yüzde 1,4 değer kazancıyla 82,8 dolara çıktı.

New York borsasında endeksler rekor yürüyüşüne ara verdi

ABD’de devam eden bilanço sezonunda hafta boyunca tahminlerin üzerinde gelen şirket karlılıkları pay piyasalarında yeni zirvelerin test edilmesine yardımcı olurken, geçen hafta ülkede açıklanan enflasyon verilerinin beklentileri aşması risk iştahını törpüledi.

Dünya genelinde yapay zeka alanında faaliyet gösteren teknoloji şirketlerine ilişkin haber akışı da gündemin odağındaki yerini koruyor.

Hafta boyunca piyasaların odak noktasında yer alan ABD’li çip üreticisi Nvidia’nın dün Google’ın üst kuruluşu Alphabet’in piyasa değerini geride bırakırken, ABD’li bilgi teknolojileri şirketi Super Micro Computer’a ilişkin değerlemelerin revize edilmesiyle şirketin hisse fiyatındaki oynaklık dikkati çekti.

Son bir haftada yüzde 46 değer kazanan Super Micro Computer’ın hisse fiyatı, dün gelen kar satışlarıyla haftayı yüzde 8,5 artışla tamamlarken, yılbaşından bu yana da yaklaşık yüzde 175 yükseliş kaydetti.

Öte yandan, yapay zeka şirketlerinin uygulamaların yeni özelliklerini tanıtmaya devam etmesi, yatırımcıların odak noktasının teknoloji şirketleri üzerinde kalmasına yardımcı oluyor.

ABD’li teknoloji şirketi Microsoft’un gelecek iki yıl içinde Almanya’ya çoğunluğu yapay zeka alanında olmak üzere 3,2 milyar avroluk yatırım yapmayı planladığı bildirilirken, San Francisco merkezli teknoloji şirketi OpenAl da geçen hafta metin komutlarıyla gerçekçi ve yaratıcı sahneler oluşturabilen yapay zeka modeli Sora’yı tanıttı.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD’de Michigan Üniversitesince ölçülen tüketici güven endeksi de şubatta 79,6’ya çıkmasına rağmen piyasa beklentilerinin altında kaldı.

Ülkede yapımına başlanan yeni konut sayısı ise ocakta yüzde 14,8 azalışla 1 milyon 331 bine gerileyerek Nisan 2020’den bu yana en büyük düşüşü kaydetti.

ABD’de sanayi üretimi ocakta aylık bazda öngörülerin aksine yüzde 0,1 gerilerken, Fed New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi de şubatta eksi 2,4 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmesine rağmen imalat sektöründe daralma yaşandığını gösterdi.

Söz konusu gelişmelerin ardından New York borsasında, Nasdaq endeksi yüzde 1,34, S&P 500 endeksi yüzde 0,42 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,11 azalışla haftayı tamamladı.

19 Şubat ile başlayan haftada, pazartesi günü tatil nedeniyle piyasalar kapalı olacak. Çarşamba günü Fed toplantı tutanakları, perşembe günü haftalık işsiz maaşı başvuruları, mevcut konut satışları ve öncü Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek.

Avrupa borsalarında pozitif seyir öne çıktı

Avrupa borsalarında geçen hafta pozitif seyir hakim olurken, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde dün, Avro Bölgesi’nde enflasyonun hedefe doğru gerilediğini, ancak yüzde 2’lik hedefin yakalanmasından emin olmak için daha fazla veriye ihtiyaç duyduklarını söyledi.

Analistler, ECB’nin faiz indirimlerine haziranda başlayabileceğine yönelik fiyatlamaların güçlü kalmaya devam ettiğini belirterek, bankanın haftaya açıklanacak olan son toplantısına ilişkin tutanaklarda, gelecek dönemde atacağı adımlara yönelik işaretlerin aranacağını dile getirdi.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, satın alma gücünün zayıflaması ve yüksek faiz oranlarının kredileri azaltmasıyla Avro Bölgesi’nde bu yılki ekonomik büyüme beklentisini yüzde 1,2’den yüzde 0,8’e indirdi.

Geçen hafta bölge genelinde açıklanan veriler karışık sinyaller vermeye devam ederken, İngiliz ekonomisi geçen yıl ekim-aralık döneminde yüzde 0,3 ile beklentinin üzerinde küçüldü ve son iki çeyrektir daralarak teknik resesyona girdi.

Ülkede, TÜFE ocakta aylık bazda yüzde 0,6 ile beklenenden daha fazla azalırken, yıllık bazda ise yüzde 4 ile tahminlere paralel artış gösterdi.

Avro Bölgesi’nde sanayi üretiminin ise geçen yılın aralık ayında kasıma göre yüzde 2,6 artışla beklentileri aşması dikkati çekti.

Hafta içinde 1,0700 seviyesine kadar gerileyerek son 3 ayın en düşük seviyesini test eden avro/dolar paritesi, haftayı yüzde 0,1 azalışla 1,0780’den tamamladı.

Geçen hafta İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 1,84, Almanya’da DAX endeksi yüzde 1,13, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,58 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 1,84 değer kazandı.

Gelecek hafta çarşamba günü ECB toplantı tutanakları, perşembe günü bölge genelinde öncü PMI ve Avro Bölgesi’nde enflasyon, cuma günü ise Almanya’da büyüme verileri takip edilecek.

Asya’da da pozitif seyir hakim oldu

Asya pay piyasalarında geçen hafta alış ağırlıklı seyir öne çıkarken, hafta boyunca Çin pay piyasalarında yeni yıl tatili nedeniyle işlem gerçekleşmedi.

Japonya’da Nikkei 225 endeksinin yaklaşık son 34 yılın zirvesine yakın seyretmesi dikkati çekerken, söz konusu yükselişte ülkenin en büyük şirketlerinden olan Softbank’ın hisse fiyatının yüzde 5 değer kazanması da etkili oldu.

Analistler, Softbank’taki yükselişte, şirketin çip tasarımcısı Arm Holdings’te pay sahibi olmasının önemli rol oynadığını belirterek, Japonya Merkez Bankası (BoJ) yetkililerinin de faiz artırımı için acelelerinin olmadığı yönündeki açıklamaların bölgede risk iştahını desteklediğini ifade etti.

BoJ Başkanı Kazuo Ueda hafta içi yaptığı açıklamada, iş gücü piyasasındaki sıkı duruşun devam ettiğini belirterek, şirketlerin artan maliyetlerinin fiyat artışlarına yansıyabileceğini düşündüklerini söyledi.

Öte yandan, ülkede açıklanan verilere göre, GSYH 4’üncü çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,1 gerileyerek beklentilerin altında kaldı. Öngörüler, Japonya ekonomisinin ilgili dönemde yüzde 0,2 büyüyeceği yönündeydi.

Yükseliş eğilimini üst üste üçüncü haftaya taşıyan dolar/yen paritesi, geçen haftayı yüzde 0,6 artışla 150,2 seviyesinden tamamlayarak, son üç ayın en yüksek haftalık kapanışını gerçekleştirdi.

Söz konusu gelişmelerin ardından haftalık bazda Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,31, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 3,77 ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,10 değer kazandı.

19 Şubat ile başlayan haftada, pazartesi Japonya’da makina siparişleri, salı Çin Merkez Bankasının (PBoC) faiz kararı, çarşamba Japonya’da dış ticaret fazlası ve perşembe Japonya’da öncü PMI verileri yatırımcıların odağında olacak.

Borsa rekor kırmaya doymuyor

Yurt içinde, geçen hafta alış ağırlıklı seyir izleyerek, yükseliş eğilimini üst üste yedinci haftaya taşıyan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, haftayı yüzde 2,26 artışla 9.250,36 puandan tamamlayarak tüm zamanların en yüksek günlük ve haftalık kapanışını gerçekleştirdi.

Endeks, gördüğü en yüksek seviye rekorunu da 9.306,34 puana taşırken, gelecek hafta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) faiz kararı yatırımcıların odağına yerleşti.

AA Finans’ın beklenti anketine katılan ekonomistlerin tümü, TCMB’nin perşembe günü politika faizini sabit bırakmasını bekliyor. Ekonomistlerin yıl sonu politika faizi beklentilerinin medyanı ise yüzde 36,25 oldu.

Analistler, Para Politikası Kurulu (PPK) metninde bankanın gelecek dönemde izleyeceği politikalara ilişkin ipuçları aranacağını söyledi.

Geçen hafta, düşüş eğilimini sürdüren Türkiye’nin 5 yıllık kredi risk primi (CDS) 291 baz puana indi.

Ayrıca, dün açıklanan TCMB Piyasa Katılımcıları Anketine göre, TÜFE’de yıl sonu artış beklentisi yüzde 42,96’ya çıkarken, 12 ay sonrası için yüzde 39,09’dan yüzde 37,78’e geriledi.

Dolar/TL, haftayı bir önceki kapanışın yüzde 0,6 üzerinde 30,8519’dan tamamladı.

Haftaya yurt içinde pazartesi günü kısa vadeli dış borç istatistikleri, salı günü uluslararası yatırım pozisyonu, çarşamba günü tüketici güven endeksi, perşembe günü TCMB’nin faiz kararının yanı sıra haftalık para ve banka istatistikleri, cuma günü ise kapasite kullanım oranı verileri takip edilecek.

Analistler, BIST 100 endeksinde teknik açıdan 9.300 ve 9.500 seviyesinin direnç, 9.200 ve 9.000 puanın destek olarak öne çıkabileceğini belirtti.

Dünya genelinde yapay zeka ile ilgili teknoloji şirketleri piyasaların yönü üzerinde belirleyici olmaya devam ediyor.

Hafta boyunca piyasaların odak noktasında yer alan ABD’li çip üreticisi Nvidia’nın dün Google’ın üst kuruluşu Alphabet’in piyasa değerini geride bırakırken, ABD’li bilgi teknolojileri şirketi Super Micro Computer’a ilişkin değerlemelerin revize edilmesiyle şirketin hisse fiyatı son 5 işlem gününde yüzde 40’tan fazla değer kazandı.

Öte yandan, yapay zeka şirketlerinin uygulamaların yeni özelliklerini tanıtmaya devam etmesi, yatırımcıların odak noktasının teknoloji şirketleri üzerinde kalmasına yardımcı oluyor.

ABD’li teknoloji şirketi Microsoft’un gelecek iki yıl içinde Almanya’ya çoğunluğu yapay zeka alanında olmak üzere 3,2 milyar avroluk yatırım yapmayı planladığı bildirilirken, San Francisco merkezli teknoloji şirketi OpenAl da metin komutlarıyla gerçekçi ve yaratıcı sahneler oluşturabilen yapay zeka modeli Sora’yı tanıttı.

Bu hafta ABD enflasyonunun beklentileri aşmasının ardından ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimine geç başlayabileceğine yönelik fiyatlamalar güç kazanırken, ülkede dün açıklanan perakende satışların öngörülerin altında kalması enflasyonun gelecek dönemde hız kaybedebileceğine yönelik tahminleri destekledi.

Buna göre, ABD’de perakende satışlar ocakta yüzde 0,8 azalışla beklentilerin altında kalarak geçen yıl mart ayından bu yana en sert aylık düşüşünü kaydetti.

Analistler, söz konusu verinin ekonomik aktivitedeki canlılığın azaldığına işaret edebileceğini belirterek, Fed’in para politikası seyrine ilişkin daha fazla ipucu için daha çok verinin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Ayrıca, ABD’de dün sanayi üretimi ocakta aylık bazda artış öngörülerin aksine yüzde 0,1 gerilerken, Fed New York şubesinin açıkladığı imalat endeksi de şubatta eksi 2,4 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşmesine rağmen imalat sektöründe daralma yaşandığını gösterdi.

Philadelphia Fed İmalat Endeksi ise şubatta 5,2’ye çıkarak sektörde 5 aylık daralmanın ardından genişleme sinyali verdi.

ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı ise 10 Şubat ile biten haftada 212 bine gerileyerek beklentilerin altında gerçekleşti.

Analistler, ülkede açıklanan verilerin karışık sinyaller verdiğini dile getirerek, bugün açıklanacak olan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) verilerinin Fed’in önümüzdeki dönemde atacağı adımlara ilişkin sinyaller verebileceğini belirtti.

Öte yandan, Fed bankaların ciddi resesyonda bile hanehalkları ve işletmelere borç verebilmelerini sağlamaya yardımcı olacak 2024 stres testi senaryolarını yayımladı.

Bankadan yapılan açıklamada, bu yıl 32 bankanın stres testine tabi tutulacağının bilgisi verilerek, bu bankaların ticari ve konut amaçlı gayrimenkul piyasalarının yanı sıra kurumsal borç piyasalarında artan stresle ciddi bir küresel resesyona karşı test edileceği aktarıldı.

Bu yılki senaryoda, ABD’de işsizlik oranının 6,5 puan artışla yüzde 10’luk zirveye ulaştığı belirtilen açıklamada, bu artışa ciddi piyasa oynaklığı, şirket tahvili marjlarında genişleme, konut fiyatlarında yüzde 36 ve ticari gayrimenkul fiyatlarında yüzde 40 düşüş dahil varlık fiyatlarında “çöküş”ün eşlik ettiği kaydedildi.

Söz konusu gelişmelerin ardından ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,26’da bulunurken, dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 104,4 seviyesinde seyrediyor.

Dün yüzde 0,7 artışla günü 2 bin 4 dolardan tamamlayan altının ons fiyatı, şu sıralarda önceki kapanışının hemen altında alıcı buluyor.

Dün yüzde 1,5 değer kazancıyla 82,4 dolardan günü tamamlayan Brent petrolün varil fiyatı, bugün önceki kapanışının yüzde 0,2 altında 82,2 dolardan işlem görüyor.

Dün New York borsasında Nasdaq endeksi yüzde 0,30, S&P 500 endeksi yüzde 0,58 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,91 artış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne de alış ağırlıklı bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında da dün pozitif seyir hakim oldu.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde dün, Avro Bölgesi’nde enflasyonun hedefe doğru gerilediğini, ancak yüzde 2’lik hedefin yakalanmasından emin olmak için daha fazla veriye ihtiyaç duyduklarını söyledi.

Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, satın alma gücünün zayıflaması ve yüksek faiz oranlarının kredileri azaltmasıyla Avro Bölgesi’nde bu yılki ekonomik büyüme beklentisini yüzde 1,2’den yüzde 0,8’e indirdi.

AB, üye ülkelerde yenilenebilir hidrojen tedarikini artırmaya yönelik altyapı projelerine 6,9 milyar avroluk kamu desteği verilmesine onay verirken, Birleşmiş Milletler (BM), Dünya Bankası, Avrupa Komisyonu ve Ukrayna hükümeti tarafından hazırlanan raporda, Ukrayna ekonomisinin savaşla geçen iki yılın ardından toparlanabilmesi için 486 milyar dolara ihtiyaç duyduğu bildirildi.

Öte yandan, dün açıklanan verilere göre ise İngiliz ekonomisi geçen yıl ekim-aralık döneminde yüzde 0,3 ile beklentinin üzerinde küçüldü ve son iki çeyrektir daralarak teknik resesyona girdi.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,38, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,60, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,86 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 1,17 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne de pozitif bir seyirle başladı.

Asya pay piyasalarına da pozitif seyir öne çıkarken, Japonya’da Nikkei 225 endeksinin 34 yılın zirvesine yakın seyretmesi dikkati çekiyor.

Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda, iş gücü piyasasındaki sıkı duruşun devam ettiğini belirterek, şirketlerin artan maliyetlerinin fiyat artışlarına yansıyabileceğini söyledi.

Reel ücretlerin kademeli olarak pozitife dönmesini beklediklerini aktaran Ueda, “Ücretlerin 2025 mali yıl için enflasyon tahminimiz olan yüzde 1,8’den biraz daha fazla artmasını öngörüyoruz.” dedi.

Öte yandan, Çin piyasalarında bugün de yeni yıl tatili nedeniyle işlem gerçekleşmedi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,1, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,2 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2,4 artış kaydetti.

Yurt içinde dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,87 değer kazancıyla 9.242,15 puandan tamamlayarak kapanış rekoru kırdı. Endeks gördüğü en yüksek seviyeyi de 9.282,89 puana taşıdı.

Dolar/TL, dün dalgalı bir seyir izleyerek günü yüzde 0,1 azalışla 30,7178’den tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 30,8130 seviyesinden işlem görüyor.

Öte yandan, dün Hazine ve Maliye Bakanlığı ev sahipliğinde, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi ve Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) organizasyonuyla düzenlenen Türkiye- Suudi Arabistan Yatırım ve İş Forumu’nun gala yemeği Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın katılımıyla İstanbul’da gerçekleştirildi.

Suudi Arabistan Yatırım Bakanı Khalid Al-Falih, 2030 vizyonu çerçevesinde yatırımlar gerçekleştirebilmek için ciddi adımlar atacaklarını belirterek, “Uluslararası şirketlerle yaklaşık 1 trilyon 800 milyar dolarlık yatırım fırsatlarından bahsediyoruz. Umuyorum ki Türk firmaları bu yatırım alanlarından en çok istifade eden firmalar olur.” dedi.

Analistler, bugün yurt içinde yoğun veri gündemi, yurt dışında ise ABD’de ÜFE, inşaat izinleri ve Michigan tüketici güven endeksi verilerinin takip edileceğini ifade ederek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 9.300 ve 9.500 seviyelerinin direnç, 9.200 ve 9.000 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, şubat ayı TCMB’nin piyasa katılımcıları anketi

10.00 Türkiye, ocak ayı konut satış istatistikleri

10.00 Türkiye, aralık ayı özel sektörün yurt dışından sağladığı kredi borcu

16.30 ABD, ocak ayı ÜFE ile inşaat izinleri

18.00 ABD, şubat ayı Michigan üniversitesi tüketici güven endeksi

CHP Milletvekili Ömer Fethi Gürer, ziyaret ettiği bir kasap dükkanında, işletme sahibinden sektörle ilgili sorunları dinledi. Gürer, kırsalda ahırların boşalmaya devam ettiğini belirterek, üreticiye gerçek anlamda destek sağlanmaması halinde, et fiyatlarının yakında altınla yarışacak duruma gelebileceği uyarısında bulundu.

Kasap Zeki Güçlü,  50 kg’lık bir torba yemin 550 liraya çıktığına dikkat çekerek, yem fiyatlarının önüne geçilmediği müddetçe, etteki fiyat artışlarının önlenmesinin mümkün olmadığını söyledi. Son 20 gün içerisinde et fiyatlarının yüzde 20 oranında arttığına işaret eden Zeki Güçlü, fiyat artışları nedeniyle et satışlarında da yüzde 20-30 oranında kırılma olduğunu belirtti. 1 kilo kemiksiz kuzu kuşbaşı fiyatının 390 liraya, dana kuşbaşı fiyatının 370 liraya ulaştığını ve bu şartlarda vatandaşın ucuza et almasının mümkün görünmediğini dile getirdi. Güçlü, 20 yıl önce emekli bir vatandaşın en düşük emekli maaşı ile 120 kg et alabilirken, bugün 10 bin lira en düşük emekli maaşı alan bir vatandaşın, emekli maaşıyla ancak 25 kg et alabildiğini hatırlattı.

“İTHAL HAYVAN GELMESİNE RAĞMEN FİYATLAR DENGELENEMİYOR”

CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer ise hayvan ithalatının artmasına rağmen et fiyatlarındaki artışın devam ettiğini belirterek, “Çünkü kesim için hayvan bulmakta zorlanılıyor. Hayvan varlığı azaldı, fiyatlardaki artış devam ediyor. Büyükbaştaki fiyat artışları küçükbaşa da yansıdı. TÜİK verilerine göre üç yılda 2 milyon büyükbaş hayvan varlığında azalma var.Küçük baş varlığında azalmada artıyor. Çok yerde ahırlar boş. Hayvan varlığı azaldıkça sorun katlıyor. Köylerde de bu olumsuz tablo görülebiliyor. Hayvan varlığı azaldıkça fiyatlar artıyor. İthal hayvan gelmesine rağmen fiyatlar dengelenemiyor. Ramazan ayı geliyor, vatandaş zaten et almakta zorlanıyordu” diye konuştu.

“80 LİRAYA ÇIKAN KEMİK FİYATI BİLE GEÇEN YILIN İKİ KATINA ÇIKTI”

Önceki dönem Tarım ve Orman Bakanlarının, 2023 yılında büyükbaş hayvan ithalatının biteceğini yönündeki açıklamalarını hatırlatan CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, “Geçen yıl 650 bin baş büyükbaş hayvan ithal eden ülkemizin bu yıl da 600 bin bay büyükbaş hayvan ithal edeceği söyleniyor. Buna rağmen et fiyatları düşmüyor. Özellikle dar gelirli ve emekli, et alıp yiyemez duruma geldi. 80 liraya çıkan kemik fiyatı bile geçen yılın iki katına çıktı. Siyasi İktidarın yapması gereken; doğru bir hayvancılık politikası uygulamak, ahırların neden boşaldığını araştırmak, hayvancılığı geliştirecek destekler vermektir. Gerçek anlamda destek sağlanmaz ise arttık et fiyatları sarrafın sattığı altın fiyatlarına denkleşecek. Millet yüksek yem fiyatları, ahır giderleri arttıkça, destekler verilmedikçe, köyden kente göç devam ettiği müddetçe hayvancılıkta geriye dönüş devam edecek. Küçük aile tipi işletmeler mutlaka desteklenmeli” dedi.

Karahan, yılın ilk enflasyon raporunun tanıtımı amacıyla Merkez Bankası İdare Merkezi’nde düzenlediği bilgilendirme toplantısında, ekibiyle dezenflasyonu tesis etmeye yönelik çalışmalara kararlılıkla devam edeceklerini söyledi.

Merkez Bankasının görevinin fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürmek olduğunu vurgulayan Karahan, bu amaçla Haziran 2023’te parasal sıkılaştırma sürecini başlattıklarını bildirdi.

Karahan, yapılan çalışmaları paylaşırken politikaların sonucu olarak bir önceki rapor döneminden bu yana hem reel hem finansal göstergelerin, para politikasının doğru yolda ilerlediğini teyit ettiğini dile getirdi.

Parasal sıkılığın önemine dikkati çeken Karahan, şöyle konuştu:

“Enflasyon, hedefimizle uyumlu seviyeye gerileyene kadar parasal sıkılığı korumakta kararlıyız. Enflasyon beklentilerini ve fiyatlama davranışlarını yakından takip ediyoruz. Enflasyon görünümünde herhangi bir bozulmaya izin vermeyeceğiz. Uyguladığımız politikalar, etkisini göstermeye başlamakla beraber, kalıcı fiyat istikrarına ulaşana kadar politika duruşumuzu sürdürerek enflasyonu tahmin ettiğimiz patikaya düşürecek ve orta vadede ekonomimizi kalıcı fiyat istikrarına ulaştıracağız.”

“Faiz indirimlerinin zamanlaması ve hızı önem kazanmıştır”

Küresel çapta sıkı para politikaları ve kısıtlayıcı finansal koşulların büyümeyi baskılayıcı etkisinin geçen yılın ortasından itibaren etkisinin belirginleştiğini vurgulayan Karahan, ihracatla ağırlıklandırılan küresel büyümenin, kademeli gerilemeyi takiben son çeyrekte önceki rapor dönemine göre yatay seyrettiğini anlattı.

Karahan, küresel ekonomideki gelişmelere ilişkin de değerlendirmede bulundu.

Küresel büyüme görünümü ve kompozisyonunun, jeopolitik riskler, finansal koşullar ve arz yönlü faktörlerin emtia fiyatları üzerinde belirleyici olduğuna işaret eden Karahan, önceki rapor döneminden bu yana enerji hariç emtia fiyatlarının sınırlı gerilemesini sürdürdüğünü bildirdi.

Karahan, bu dönemde doğal gaz fiyatları başta olmak üzere enerji ve emtia fiyatlarının düştüğüne dikkati çekerek, petrol fiyatlarının, önceki rapor döneminden bu yana belirgin şekilde gerilerken kısa vadede yüksek oynaklık sergilemeyi sürdürdüğünü dile getirdi.

Bu görünüm altında küresel enflasyondaki düşüş eğiliminin yılın son çeyreğinde enerji fiyatlarının katkısıyla hızlandığını belirten Karahan, şu ifadeleri kullandı:

“Birçok ekonomide çekirdek enflasyon da son aylarda gerilemektedir. Bununla birlikte enflasyon, küresel düzeyde hedeflerin üzerinde seyretmektedir. Riskler devam etmekle birlikte enflasyonun yıl içinde gerilemeyi sürdürmesi beklenmektedir. Bu enflasyon görünümü altında gelişmiş ülke merkez bankaları, politika faizlerinin mevcut seviyesini enflasyon hedefleri için yeterli gördüklerini belirtmektedir. Önümüzdeki dönemde faiz indirimlerinin zamanlaması ve hızı önem kazanmıştır.”

Gelişmekte olan ülkelerin bir kısmında enflasyon görünümündeki iyileşmeyle faiz indirim süreçlerinin devam ettiğini vurgulayan Karahan, önceki rapor dönemine kıyasla gelişmiş ülke merkez bankalarının, politika faizlerini daha erken indireceğine yönelik piyasa beklentilerinin arttığını söyledi.

Karahan, enflasyonist riskler dikkate alındığında, merkez bankalarının indirim süreçlerini kademeli şekilde sürdüreceklerinin ve küresel ölçekte parasal sıkılığın korunacağının değerlendirildiğini ifade ederek geçen yılın son çeyreğinde küresel risk iştahının belirgin toparlandığını ve gelişmekte olan ülke piyasalarına portföy girişlerinin arttığını, yılbaşından itibaren ise gelişmiş ülke merkez bankalarının, faiz indirimlerine daha ihtiyatla yaklaşan sözlü yönlendirmeleri sonucunda portföy girişlerinin yavaşladığını anlattı.

“Akaryakıt fiyatlarındaki artışın dolaylı etkileri sürüyor”

Karahan, 2023’ün son çeyreğinde enflasyonun önceki rapor tahminleriyle tutarlı seyrettiğini ve yıl sonunda yüzde 64,8 seviyesinde gerçekleştiğini hatırlatarak, yıllık enflasyonun, bu yılın ilk yarısına kadar artmasını beklediklerini tekrarladı.

2023’ün son çeyreğinde parasal sıkılaştırmanın etkileriyle fiyatlama davranışlarında ve enflasyonun ana eğiliminde gerçekleşen iyileşmeye bağlı olarak, enflasyon 3,3 puanla sınırlı arttığına işaret eden Karahan, artışın önemli kısmı olan 2,4 puanın doğal gazda 25 metreküp bedelsiz kullanım sınırının aşılmasından kaynaklandığını bildirdi.

Karahan, bu dönemde, enflasyon üzerinde, bir önceki çeyrekte akaryakıt fiyatlarındaki artışın dolaylı etkileri sürerken parasal sıkılaştırmayla talep koşullarının enflasyonu 1 puan civarında aşağı çektiğini belirterek, şöyle devam etti:

“Yüksek ve oynak seyreden enflasyon, emtia fiyatlarının 2022 sonrasında düşüşe geçmesinin ardından 2023’te giderek daha fazla talep kaynaklı hale gelmiştir. Ancak sıkılaştırma adımlarımızla talepte dengelenme süreci başlamıştır. Perakende satış hacminin büyümesi, 2023’ün ikinci yarısında belirgin şekilde yavaşlamış, kasım itibarıyla çeyreklik bazda negatife dönmüştür. Politikalarımız, talepteki aşırılığın giderilmesinde başarılı olmakla birlikte, perakende satışların mevcut seviyesinin halen dirençli olduğunu değerlendiriyoruz. Yurt içi talebin dezenflasyon sürecini sürükleyici yönde hareket etmesini sağlamak için parasal duruşumuzu korumakta kararlıyız.”

Karahan, talepteki aşırılığın 2023’ün ilk yarısında artan ithalat yoluyla dış ticaret dengesine de olumsuz yansıdığına dikkati çekerek, iç talepteki dengelenmeyi takiben son dönemde ithalat eğiliminin zayıfladığını bildirdi.

Geçen yılın ilk yarısında bir önceki yarıya kıyasla yüzde 8,5 artan altın ithalatının, yılın ikinci yarısında yüzde 18,6 azaldığını vurgulayan Karahan, tüketim malları ithalatındaki artış eğiliminin, aynı dönemde belirgin zayıfladığını, mücevher hariç dayanıklı tüketim malı ithalatının gerilediğini, otomobil ithalatı artışının da hız kestiğini anlattı.

Ocak ayına ilişkin geçici verilerin, hem toplam hem de altın ve enerji hariç bakıldığında, dış ticaret dengesindeki iyileşme eğiliminin devamına işaret ettiğini kaydeden Karahan, 2023’ün ilk çeyreğinde altın ve tüketim malları ithalatındaki artışın, cari açığın gayrisafi yurt içi hasılaya oranının yüzde 5,7 seviyesine ulaşmasına neden olduğunu dile getirdi.

“2024’te cari dengede iyileşme sürecinin devamını öngörüyoruz”

2023 sonu itibarıyla cari açığın, milli gelire oranla yüzde 4 civarına gerilediğini tahmin ettiklerini belirten Karahan, “Bu dönemlerde, talebin zayıflamasıyla ve beklentilerin iyileşmesiyle birlikte, cari dengede düzelme gerçekleşmiştir. Mevcut parasal sıkılaştırma süreci de öncekilere benzer şekilde, başta altın ve dayanıklı tüketim malı olmak üzere, ithalat kanalıyla cari dengeye katkıda bulunmaya başlamıştır. 2024’te parasal aktarımın gecikmeli etkilerinin devreye girmesiyle, yurt içi talepte dengelenmeyle, cari dengede iyileşme sürecinin devamını öngörüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Finansal koşullardaki sıkılaşma ve iç talepteki dengelenmenin mal ve hizmet gruplarında fiyatlama davranışlarına olumlu yönde yansımalarının olduğunu aktaran Karahan, finansal koşullardan görece daha hızlı etkilenen dayanıklı tüketim malları sektöründe, özellikle otomobil, beyaz eşya, mobilya ve ev aletlerinde fiyat artışlarının yavaşladığını bildirdi.

Karahan, dayanıklı mal enflasyonunun üç aylık ortalamalara göre Ağustos 2023’teki yüzde 9 seviyesinden Aralık 2023 itibarıyla yüzde 1,3’e gerilediğini söyledi.

Özellikle otomotiv ve beyaz eşyada talebi yeniden canlandırmak amacıyla yapılan fiyat indirimlerinin etkili olduğunu vurgulayan Karahan, hizmet enflasyonu eğiliminde de son çeyrekte yavaşlama kaydedilirken katılığın sürdüğünü ifade etti.

Karahan, parasal sıkılaştırmanın, kısa vadede, mal enflasyonu üzerinde daha etkili olduğuna dikkati çekerek, hizmet enflasyonunun, düzenlemeye tabi yönetilen kalemler ile eğitim ve sağlık hizmetleri ve kira gibi geçmiş enflasyona endeksleme eğilimi güçlü kalemler sebebiyle önemli atalet sergilendiğini, bu kalemlerin, şokların enflasyon üzerindeki etkilerinin uzun süreye yayılmasına neden olduğunu anlattı.

Ücret ve fiyat güncellemeleri ile sözleşme yenilemelerinde önemli bir ay olan ocakta, hizmet fiyatlarında yüksek oranlı artışların gözlendiğine işaret eden Karahan, hizmet enflasyonundaki katılığın önemli bileşeninin kiralar olduğunu, bu bağlamda konut piyasasının önem arz ettiğini, buradaki gelişmelerin öncü gösterge olarak yakından takip edildiğini sözlerine ekledi.

(Sürecek)

“Bizim malı topladıktan üçüncü ayda cebimize para girmeye başlıyor”

Üretici Cafer Bozkurt, ailecek salatalık yetiştirdiklerini ancak emeklerinin karşılığını alamadıklarını belirterek, “Ben buradan malı arabaya yüklüyorum. Oradan tekrar indirip başka araca yükleniyor. İstanbul’a varana kadar 3-4 kere elden geçiyor. İstanbul’a mal havadan inmiyor. Oraya gidene kadar aileler bundan ekmek yiyecek. Bu malı götürmek için aracın yakıtı, indirip kaldırması var. Bu sebze şu an bize bir ay ekmek vermiyor. Bir aydan sonra biz toplamaya başlıyoruz. Üçüncü ayda cebimize para girmeye başlıyor. Bunun hakkını alma şansımız ebedi yok. Salata akşam saatlerinden hareketlenir. Akşam hava sıcak olursa, toprak da ılık olursa üründen o şekilde verim alınır. Yoksa verim alma şansımız olmaz. Ürüne zarar vermesin diye ilaç kullanıyoruz. Bizim attığımız ilaç öldürmüyor. Bizim istediğimiz tek bir şey var; verilen kimyasal ürünler bizim ürünlerimizi toparlasın. Buralardan çiftçi ürünü toplayıp İstanbul’a gönderiyor. Pazarda vatandaş çok pahalı diyor” dedi.

“Büyükşehirlerde yüksek fiyatla satılmasının sorumlusu üretici değil”

Alanya Ziraat Odası Başkanı Tahir Göktepe ise, “Üreticiler yaz kış demeden, bin bir zahmetle üretim yapıyorlar. Büyükşehirlerde özellikle domates, salatalık gibi üretimi kış şartlarında zor olan ürünlerin üreticiden çıkış fiyatı ile satılan fiyatla arasındaki iki kat fark olmasından dolayı bazen serzenişte bulunuyorlar. Kış aylarında ürünlere bitki besin elementleri uygulanması nedeniyle hem domates hem salatalık, patlıcan üretiminde hem de fazla enerji harcandığından, yakıt fazla kullanıldığından dolayı işçi maliyetleri yüksek oluyor. Bunun karşılığında da daha az bir ürün elde ediliyor. Ocak ayıyla nisan ayını değerlendirdiğimizde dörtte bir oranında ürün alınıyor. Bu mevsimlerde kilosu 23 liraya yakın maliyeti olan bir salatalığın üreticiden çıkış fiyatı 30 lira civarında. Büyükşehirlerdeki marketlerde, hallerde, manavlarda bu fiyat 70 liraya kadar çıkabiliyor. Bunun sorumlusu üreticiler değil. Bu kadar oluşan fiyat farkında denetim yapılması lazım. Çünkü üreticiler gerçekten maliyetlerin çok altında bir satış yapıyor. Bizim de her zaman istediğimiz, üreticileri koruyacak şekilde taban fiyat uygulaması. Tüketicilerin de bu kadar yüksek rakamlara ürünleri tüketmemesi lazım. Bizim burada üretilen ürünün değeri 30 lira. Birim maliyeti 20 liranın üzerinde. Sofralara 70 liraya giren salatalık gibi üretimi zor olan ürünlerin sorumlusunun üreticiler olarak görülmemesi lazım. Kış aylarında üretim çok daha zor oluyor. Bu konuda üreticileri koruyacak şekilde taban fiyat, tüketicileri koruyacak şekilde de tavan fiyat uygulaması yapılması gerekiyor. Bu aradaki yüzde 100’ün üzerindeki artışın daha daralması için denetim yapılması gerektiğini düşünüyoruz.”

“Fiyatlar yüksek olsa da ürünler bitiyor”

Salatalık fidanlarını 20 Ekim’de diktiğini, Haziran ayında sökeceğini belirten Üretici Kadir Sayın (49), “Şu anda fiyatlar iyi olsa da biz sezon başında 1 liraya salatalık sattık. Fiyatlar yükseldi ama tonajımız düştü. Kış aylarında olduğumuz için salatalık yetiştirilmesi daha zor. Geceleri soba yakıyoruz. Fiyatlar yüksek olsa da ürünler bitiyor. Üzerindeki salatalıkları toplayınca bir süre meyve toplayamayacağız. Yeni ürünlerimiz çıkıncaya kadar fiyatlar yeniden düşer. Bu fiyatlar olmasa zarar ederiz. Dün 5 bin TL’ye gübre aldım. Daha gübre alacağız. Ek organik gıdalar veriyoruz. Yani bu fiyatlar normal şu anda. Bu günlerde bu fiyatlara satmazsak üretici biter” dedi.

“Bir kilo salatalığın maliyeti 20 lirayı buluyor”

Üretici Erdal Sayın ise (52), “Bir kilo salatalığın maliyeti 20 lirayı buluyor. Sezon başında salatalığın kilosunu 3 TL ile 1 TL arasında sattık. Şu andaki fiyatlar bizi tatmin ediyor ama sezon başında zarar ettik. Bir çuval gübre 2 bin 500 TL. Bunları devamlı kullanıyoruz. Bitki besleyicilerimiz var, onları da kullanıyoruz. Bunların hepsi maliyet. Isıtmada soba yakıyoruz. Odun ve kömür maliyet. Bu mevsimde tonajımız çok düşük. Dönümden 500 ile 700 kilo salatalık hasat ediyoruz. Maliyeti hesapladığımızda bize göre bu fiyatlar az. Tüketiciye pahalı gelebilir. Ürün az, bir de günlük işçilik var. Ayrıca Kumluca Toptancı Hali’ne günlük 50 tondan fazla salatalık girmiyor. Bu fiyatlar bizi ancak kurtarıyor” dedi. – ANTALYA

TÜRKİYE Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), yıllık enflasyonun temel mal ve daha belirgin olarak enerjide yükselirken; diğer ana gruplarda gerilediğini açıkladı.

TCMB, ocak ayına ilişkin Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı. Buna göre; Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından ocak ayında aylık yüzde 6,70 yıllık yüzde 64,86 açıklanan tüketici enflasyonu, 2023 yılının son Enflasyon Raporu tahminiyle uyumlu şekilde gerçekleşti. Yıllık enflasyon, temel mal ve daha belirgin olarak enerjide yükselirken; diğer ana gruplarda geriledi.

Doğal gazın aylık tüketici enflasyonuna etkisi 0,23 puan, yıllık enflasyona etkisi ise 0,35 puan oldu. Mevsimsellikten ve doğal gaz etkisinden arındırılmış tüketici enflasyonunda geçen aylara kıyasla artış gözlendi.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji ve hizmet gruplarının katkıları sırasıyla 0,61 ve 0,58 puan artarken; gıda, alkol-tütün-altın ve temel mallar gruplarının katkıları sırasıyla 0,72; 0,26 ve 0,12 puan düştü.

HİZMET FİYATLARI ÖNEMLİ YÜKSELİŞ KAYDETTİ

Hizmet fiyatları, ocak ayında yüzde 12,14 ile önemli oranda yükseliş kaydetti. Hizmet grubu yıllık enflasyonu, 0,94 puan azalışla yüzde 89,72 oldu. Aylık fiyat artışları grup geneline yayılırken; yıllık enflasyon, kira ve ulaştırma hizmetlerinde yükseldi. Haberleşmede oldukça belirgin olmak üzere diğer alt gruplarda geriledi. Diğer hizmetlerdeki yüzde 14,99’luk yüksek aylık artışta, geçmiş enflasyona endeksleme ve zamana bağlı fiyatlama davranışının yaygın olduğu sağlık hizmetleri, yeniden değerlemeye bağlı kalemler, malzeme ve işgücü giderlerini de içeren bakım onarımın yanı sıra; eğlence, kültür ve sigorta hizmetlerindeki yükselişlerin etkisi hissedildi.

KİRA GRUBUNDA AYLIK ARTIŞ YÜZDE 11,46

Asgari ücret ve kırmızı et başta olmak üzere gıda fiyatlarındaki gelişmelerin yansıdığı lokanta, otel alt grubunda aylık artış, yüzde 12,17 ile yüksek oranda gerçekleşti. Kira grubunda aylık artış, sözleşme yenileme sayısındaki yükseliş kaynaklı etkilerle yüzde 11,46 ile önemli ölçüde güçlendi, bu grupta yıllık enflasyon 3,26 puan artışla yüzde 111,84 seviyesine ulaştı. Haberleşme alt grubu, yüzde 2,37 oranındaki görece ılımlı artış oranı ile hizmet grubu genelinden ayrıştı.

Temel mal grubu yıllık enflasyonu, 0,54 puanlık sınırlı bir artışla yüzde 53,35 oldu. Ocak ayında yıllık enflasyon, diğer temel mallarda yükselirken, kalan alt gruplarda yatay seyretti. Dayanıklı mal (altın hariç) fiyatları, yüzde 4,80 oranında arttı, alt grup yıllık enflasyonu 0,17 puanlık düşüşle yüzde 60,53 oldu.

Ocak ayında mobilya fiyatları yüzde 10,61 oranında yükselirken beyaz eşya ve otomobil fiyatları sırasıyla yüzde 6,53 ve yüzde 2,78 oranlarında artış kaydetti. Diğer temel mallar alt grubunda, fiyatların yüzde 5,48 oranında yükselmesiyle yıllık enflasyon 2,12 puanlık artışla yüzde 52,54 olarak gerçekleşti. Güçlü fiyat artışlarının alt grup geneline yayıldığı gözlendi.

GİYİM VE AYAKKABI FİYATLARI MEVSİMSEL ETKİLERLE GERİLEDİ

Mevsimsel etkilerle, giyim ve ayakkabı alt grubunda fiyatlar yüzde 1,86 oranında gerilerken; yıllık enflasyon 0,15 puanlık düşüşle yüzde 39,59 oldu. Enerji fiyatları, ocak ayında yüzde 6,14 oranında yükseldi, grup yıllık enflasyonu 5,70 puan artarak yüzde 32,89 seviyesinde gerçekleşti. Grup aylık fiyat artışında doğal gaz tüketim gelişmeleri kaynaklı etkiler belirgin olmaya devam etti. 2023 yılı ikinci yarısında oluşan yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) artışının ocak ayı itibarıyla Özel Tüketim Vergisi’ne (ÖTV) yansıtılması ve Türk lirası cinsi enerji fiyatlarındaki gelişmelerle, akaryakıt ve tüp gaz fiyatları sırasıyla yüzde 7,82 ve 10,75 oranlarında arttı. Şebeke suyu fiyatlarındaki artış ise yüzde 4,89 oldu.

‘GIDA VE ALKOLSÜZ İÇECEK FİYATLARI ARTTI’

Gıda ve alkolsüz içecekler grubu fiyatları, ocak ayında yüzde 5,19 oranında arttı. Bu gruptaki yıllık enflasyon, yüksek baz etkisiyle 2,30 puan düşerek yüzde 69,71 seviyesinde gerçekleşti. Yıllık enflasyon işlenmemiş gıdada 3,88 puan, işlenmiş gıdada ise 1,72 puan gerileyerek sırasıyla yüzde 87,35 ve yüzde 56,33 oldu.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle, bir önceki ay sebze fiyatları öncülüğünde artan taze meyve sebze fiyatlarında bu dönemde sebze kaynaklı kısmi bir düzeltme izlendi. Diğer işlenmemiş gıda grubunda kırmızı et fiyatlarında yükseliş devam ederken; patates ve bakliyat, diğer dikkat çeken kalemler oldu. Böylelikle işlenmemiş gıda aylık enflasyonu, yüzde 7,01 oranında gerçekleşti. İşlenmiş gıda grubunda ise ekmek-tahıllarda fiyat artışları güçlenirken; işlenmiş et ürünleri öne çıkan diğer kalem oldu.

VERGİ AYARLAMASI, FİYATLARI YUKARIYA ÇEKEN TEMEL UNSUR OLDU

Alkollü içecekler ve tütün fiyatları yüzde 4,92 oranında yükselirken; bu grupta yıllık enflasyon 9,66 puan düşüşle yüzde 61,60’a geriledi. Yİ-ÜFE artışı kaynaklı vergi ayarlaması, fiyatları yukarıya çeken temel unsur oldu. Tütün ürünlerindeki vergi reformu sonucu fiyat artışı daha sınırlı bir şekilde gerçekleşti.

Yurt içi üretici fiyatları, ocak ayında yüzde 4,14 oranında arttı, yıllık enflasyon yatay bir seyir izleyerek yüzde 44,20 oldu. Ana sanayi gruplarına göre bakıldığında, enerji fiyatları ocak ayında gerilerken; diğer alt gruplarda fiyat artışları güçlendi. Öte yandan; yıllık enflasyon ara malı kalemi hariç alt grupların tümünde düşüş kaydetti. Aylık fiyat gelişmeleri sektörler bazında incelendiğinde fiyat artışlarının genele yayıldığı izlenirken; temel eczacılık, basım ve kayıt hizmetleri, makine ekipmanları, diğer madencilik ve kağıt ile kağıt ürünleri kalemleri ön plana çıktı.

ABD’de açıklanan makroekonomik veriler piyasaların yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

Buna göre, ABD’de JOLTS açık iş sayısı, 2023 Aralık’ta 9 milyon 26 bine çıkarak öngörülerin üzerinde gerçekleşirken, Conference Board tarafından açıklanan Tüketici Güven Endeksi de ocakta aylık 6,8 puan artarak 114,8’le Aralık 2021’den sonraki en yüksek seviyesine çıktı.

Analistler, ABD’de ülke ekonomisinin atılan şahin adımlara karşın beklendiği şekilde yavaşlamadığını kaydederek, bu durumun para piyasalarındaki fiyatlamalarda faiz indirimlerinin hangi ayda başlayacağına ilişkin tahminleri ötelediğini bildirdi.

Yıl başında yüzde 85 ihtimalle ilk faiz indiriminin martta yapılacağının öngörüldüğünü hatırlatan analistler, buna karşın açıklanan makroekonomik veriler ve Fed yetkililerinin sözle yönlendirmeleriyle birlikte bu fiyatlamaların yüzde 88 ihtimalle mayısa taşındığını ifade etti.

Analistler, bugün Fed’in politika faizini sabit bırakacağına kesin gözüyle bakıldığını kaydederek, para politikası metni ve Fed Başkanı Powell’ın açıklamalarından alınacak sinyallerin varlık fiyatlarında oynaklığı artırabileceğini aktardı.

Bugün ülkede açıklanacak ADP özel sektör istihdam verilerinin de önemine dikkati çeken analistler, beklenti dışı gerçekleşmelerin fiyatlamaları etkileyebileceğini dile getirdi.

Piyasalarda yoğun bilanço dönemi de yakından takip edilirken, dün piyasalar kapandıktan sonra şirket finansal sonuçlarını açıklayan Microsoft ve Google’ın ana kuruluşu Alphabet’in gelirleri geçen yılın son çeyreğinde artış kaydetti. Bugün ise Boeing’in şirket finansal sonuçlarını açıklaması bekleniyor.

Fed’in para politikası kararları öncesinde tahvil piyasalarında alış ağırlıklı seyir devam ederken, düşüş eğilimini üst üste üçüncü işlem gününe taşıyan ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,01 seviyesinde dengelendi.

Altının ons fiyatı şu sıralarda yüzde 0,1 azalışla 2.033 dolardan, Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,3 düşüşle 82,2 dolardan işlem görüyor.

Dün, New York borsasında Nasdaq endeksi yüzde 0,76 ve S&P 500 endeksi yüzde 0,06 gerilerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,35 artışla rekor kırdı. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne karışık seyirle başladı.

Avrupa borsalarında alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, bugün Almanya’da açıklanacak enflasyon verileri yatırımcıların odağına yerleşti.

Analistler, bölge genelinde enflasyon baskılarının devam ettiğine dikkati çekerek, bugün Almanya’da açıklanacak verilerin Avrupa Merkez Bankasının (ECB) gelecek dönemde atacağı adımlara ilişkin fiyatlamaları etkileyebileceğini bildirdi.

Dün açıklanan veriler göre, Avro Bölgesi’nde mevsimsellikten arındırılmış Gayri Safi Yurt içi Hasıla (GSYH), 2023’ün dördüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre sabit kalırken, Almanya’da geçen yılın son çeyreğinde GSYH bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,3 daraldı.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,44, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,18, İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 1,29 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,48 artış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne karışık seyirle başladı.

Asya’da piyasalar Japonya hariç satış ağırlıklı bir seyir izlerken, Japonya Merkez Bankası (BoJ) bugün açıkladığı toplantı tutanaklarında ilk kez faiz artırımlarına yakında başlanabileceği sinyalini verdi.

Çin’de açıklanan makroekonomik verilerin ülkede imalat sanayisinin hala daralmaya devam ettiğini göstermesi risk iştahını törpülerken, finansal sonuçlarını açıklayan Samsung Electronics’in üst üste dördüncü çeyrekte de karı azalmaya devam etti.

Bugün Japonya’da açıklanan verilere göre perakende satışlar aralıkta yüzde 2,1 artarak beklentilerin oldukça gerisinde kalırken, sanayi üretimi de yıllık yüzde 0,7 azalarak öngörüleri karşılayamadı.

Çin’de imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) 49,2’ye, hizmet sektörü PMI ise 50,7’ye çıktı.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,4 yükselirken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,2, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,8 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,3 geriledi.

Yurt içinde dün alış ağırlıklı seyrini üst üste beşinci işlem gününe taşıyan Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,03 değer kazancıyla 8.474,30 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün yatay seyirle 30,3504’ten günü tamamlamasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 30,3640 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde dış ticaret dengesi, yurt dışında ise Fed’in faiz kararı ve Powell’ın açıklamaları ile Almanya’da enflasyon ve ABD’de ADP özel sektör istihdamı başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 8.530 ve 8.570 seviyelerinin direnç, 8.400 ve 8.250 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, aralık ayı dış ticaret açığı

10.00 İngiltere, ocak ayı konut fiyat endeksi

10.00 Almanya, aralık ayı perakende satışlar

11.55 Almanya, ocak ayı işsizlik oranı

16.00 Almanya, ocak ayı TÜFE

16.15 ABD, ocak ayı ADP özel sektör istihdamı

22.00 ABD, Fed’in faiz kararı

22.30 Fed Başkanı Powell’ın konuşması

TİCARET Bakanlığı tarafından yapılan yönetmelik değişikliği ile kafe ve restoranlarda 1 Ocak itibariyle, ücretlerin yer aldığı menülerin giriş ve içeride müşterilerin rahatlıkla görebileceği noktalarda bulundurulması zorunluluğu getirildi. Zabıta ekipleri tarafından İstiklal Caddesi’nde bulunan işletmeler denetlendi. Yönetmelik gereği kurallara uymayan işletmelere ürün başına 2 bin 172 lira ceza yazılıyor.

Resmi gazetede yayınlanan yönetmelik değişikliği ile birlikte, kafe ve restoranlara ücretlerin yer aldığı menülerin işletmelerin girişinde ve içeride sergileme zorunluluğu getirildi. İstanbul’da, yerli ve yabancı turistlerin en yoğun olduğu yerlerin başında gelen İstiklal Caddesi’nde, işletmelere yönelik Beyoğlu Belediyesi Zabıta ekipleri tarafından denetim yapıldı. Ekipler, eksik ya da hatalı menü düzenlemeleri tespit edilen işletmelere uyarı ve bilgilendirme yaptı. Ticaret Bakanlığı’na bağlı ekiplerin yanı sıra İl ve İlçe Belediyelerinin zabıta ekipleri de denetimleri sıklaştırarak işletmelerin kurala uyup uymadığını kontrol ediyor. Uygulamaya uymayan işletmelere ürün başına 2 bin 172 lira cezai işlem uygulanıyor.

“İŞLETMEDE SUNULAN HER BİR ÜRÜN İÇİN 2 BİN 172 LİRA CEZAİ İŞLEM VAR”

Denetlemeyi koordine eden Beyoğlu Belediyesi Zabıta Amiri Mehmet Emin Özkan, “Girişte, kapı önünde özellikle, ışıklı olabilir veya yazı ile olabilir. Müşteri neyi yiyeceğini dışarıda bakıp, yediğinde de ne kadar ücret vereceğini bilerek kararını verip, içeride yedikten sonra kasadaki fişle veya dışarıdaki rakamın tutup tutmadığını kontrolünü yapabilecek. Biz de bunların denetimini zaman zaman yapıyoruz. Olmayan yerlere ikazlarımızı yapıyoruz. Eğer bunlara da uymadıkları takdirde tespit zaptı tanzim edip ilgili bakanlığa gönderiyoruz. Bunun cezası, işletmede sunulan her bir ürün için 2 bin 172 lira cezai işlem var. Tespit tutanağını tutuyoruz, tutanakla birlikte delillerimiz oluyor, fotoğraflarımız çekiliyor. Tespit zaptını ilgili Bakanlığa gönderiyoruz. Tutanaklara göre cezai işlemler yazılıyor” dedi.

“BİREYİN FİYATLARI DIŞARIDA GÖRMESİ İŞLETMENİN GÜVENİLİRLİĞİ AÇISINDAN ÇOK ÖNEMLİ”

İstiklal Caddesi’nde bir lokantanın işletme müdürlüğünü yapan Ethem Çakır, “Gördüğünüz gibi, bizim fiyatlarımız daha önce de bu şekilde burada vardı. Fiyat listesinin dışarıda olması güvenilirlik açısından çok önemli. Dışarıda olması daha iyi, bizim için artı bir değer. Burası yüzde 70, yüzde 80 turistlerin yoğun olduğu bir bölge, dolayısıyla bireyin fiyatları dışarıda görmesi işletmenin güvenilirliği açısından çok önemli. Bizde bunun zaten farkındaydık. Bu konuda yerli müşterinin bilinci de arttı. Biz memnunuz” diye konuştu.

“TURİSTLERİ DE BU ŞEKİLDE KANDIRIYORLARDI, ONLARA DA O FIRSAT VERİLMEYECEK”

Yemek yemek için restorana gelen Berat Denizoğlu, “Restoranlara girdiğimiz zaman oturup bazen menüye bakıyoruz, fiyatlar uymuyor ve geri çıktığımız durumlar oluyor. Restoran girişinde bu fiyatları gördüğümüz zaman, eğer bütçemize uyuyorsa değerlendiriyoruz. Bütçemize uymuyorsa başka yerlerde yemeğimizi yiyoruz. Bence gayet güzel bir uygulama, tebrik ediyorum” dedi. Bir diğer müşteri Asya Çakır ise, “Gerçekten çok güzel bir uygulama olduğunu düşünüyorum. İnsanlar menüye baktıkları zaman fiyat nedir? Ne yediğini ne yiyebileceğini daha iyi biliyorlar. Denetleme konusu da çok güzel. Çünkü göstermelik bir şey olmayacak demek ki. Turistleri de bu şekilde kandırıyorlardı, onlara da o fırsat verilmeyecek. O yüzden denetlenmeli ve denetlenmeye devam edilmeli diye düşünüyorum” şeklinde konuştu.

Önemli merkez bankalarının, şahin para politikalarının sonuna geldiğine ilişkin beklentiler güçlü kalmaya devam ederken, faiz indirimlerine ne zaman başlayacaklarına yönelik belirsizlik varlık fiyatları üzerinde etkili olmayı sürdürüyor.

Dün açıklanan verilere göre, ABD’de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), aralıkta aylık bazda yüzde 0,3 ve yıllık bazda yüzde 3,4 artışla beklentileri aştı.

Analistler, enflasyonun sıcaklığını korumasıyla ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecekteki faiz indirimlerinin beklenenden daha geç başlayabileceğini işaret ettiğini ancak söz konusu verilerin bankanın faiz indirimine ilişkin para piyasalarındaki fiyatlamalar üzerindeki etkisinin sınırlı kaldığını getirdi.

Para piyasalarında, Fed’in ocak toplantısında politika faizini sabit bırakacağına kesin gözüyle bakılırken, mart toplantısında yüzde 68 ihtimalle faiz indirimlerine başlayacağı fiyatlanmaya devam ediyor.

Diğer açıklanan verilere göre, ülkede ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı ise 6 Ocak ile biten haftada 202 bine gerileyerek son 3 ayın en düşük seviyesine inerken, ABD federal hükümetinin bütçe açığı, geçen yıl aralıkta bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 artarak 129 milyar dolara yükseldi.

Dün, Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, Cleveland Fed Başkanı Loretta Mester, bu yıl enflasyonda yüzde 2 hedefine ulaşılamayacağını belirtti.

Mart ayının faiz indirimi için erken olduğunu düşündüğünü söyleyen Mester, enflasyondaki düşüşün devam ettiğine dair daha fazla kanıt gerektiğini kaydetti.

Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin de enflasyonun istikrar kazandığına ikna olmasının gerektiğini belirterek, enflasyon yüzde 2’ye yaklaştığında faiz oranlarını düşürmeye açık olduğunu anlattı.

Ayrıca, Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, Fed’in faiz indirimlerine haziran veya temmuzdan önce başlamasını beklemediklerini ve bu yıl üç kez faiz indirimi yapacağını öngördüklerini dile getirdi.

Enflasyon verilerinin ardından ABD 10 yıllık hazine tahvil faizi 10 baz puan artışla yüzde 4,07’yi test ettikten sonra buradan gelen alışlarla yaklaşık 9 baz puan gerileyerek günü yüzde 3,98 seviyesinden tamamladı.

Dün, 102,1-102,8 aralığında dalgalı bir seyir izleyen dolar endeksi, günü yatay seyirle 102,3 seviyesinden tamamlarken, yeni günde de önceki kapanışının hemen altında bulunuyor.

Altının ons fiyatında da artan oynaklık göze çarparken, şu sıralarda önceki kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 2 bin 36 dolardan alıcı buluyor.

Öte yandan, Orta Doğu’da artan gerilim de varlık fiyatları üzerinde etkili oluyor. ABD ve İngiltere’nin, Yemen’deki Husilere karşı ortak askeri operasyon düzenlemesinin ardından petrol fiyatları yükseliş eğilimine girdi. Brent petrolün varil fiyatı şu sıralarda önceki kapanışın yüzde 1,5 üzerinde 78,8 seviyesinde bulunuyor.

Kripto para piyasaları tarafında da oynaklık öne çıkarken, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonunun (SEC), 11 spot Bitcoin Borsa Yatırım Fonu (ETF) başvurusunu dün onaylaması ve ETF’lerin 4 milyar doları aşan hacme ulaşması dikkati çekti.

Dün, 49 bin dolara yaklaşarak Aralık 2021’den bu yana en yüksek değerine ulaşan Bitcoin, şu dakikalarda 46 bin doların hemen altında alıcı buluyor.

Dün, New York borsasında Nasdaq endeksi yatay seyir izlerken, Dow Jones endeksi yüzde 0,04 artış, S&P 500 endeksi ise yüzde 0,07 azalış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne de karışık bir seyirle başladı.

Avrupa borsalarında negatif seyir hakim olurken, bugün gözler İngiltere’de büyüme verilerine çevrildi.

Avrupa’da son açıklanan öncü enflasyon verilerinin ardından ABD enflasyonunun da güçlü sinyaller vermesi, risk iştahını törpüledi.

Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde, ECB’nin enflasyonun yüzde 2’ye yaklaşmasından emin olduktan sonra faiz indirimlerine başlayabileceğini ifade etti.

Öte yandan, yükseliş eğilimini üst üste üçüncü işlem gününe taşıyan avro/dolar paritesi, şu dakikalarda önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 1,0980 seviyesinde bulunuyor.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,98, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,52, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,86 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,66 azalış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise karışık bir seyirle başladı.

Asya pay piyasalarında Güney Kore hariç, pozitif seyir öne çıktı.

Çin’de bugün açıklanan TÜFE verileri, üst üste üç ay düşüş kaydederek, ülkede deflasyonunun devam ettiğine işaret etti.

Analistler, ülkede iç talebin de azalmaya devam ettiğinin sinyalini veren enflasyon verilerinin ardından Çin Merkez Bankasının (PBoC) atacağı adımların yatırımcılar tarafından yakından takip edildiğini söyledi.

Çin’de yıllık ihracat yüzde 2,3 artışla beklentileri aşarken, ithalat yüzde 0,2 artışla tahminlerin altında kaldı. Ülkede Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ise yüzde 2,7 azalışla öngörülerden de fazla geriledi.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,2, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,1 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 artış kaydederken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,7 geriledi.

Yurt içinde dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,28 değer kazancıyla 7.895,96 puandan tamamlarken, bugün gözler Moody’s’in piyasalar kapandıktan sonra açıklaması beklenen Türkiye değerlendirme raporuna çevrildi.

Bununla birlikte, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB), ABD’nin New York kentindeki JPMorgan Chase genel merkezinde ilkini gerçekleştirdiği “Yatırımcı Günü” etkinliğinde konuşan TCMB Başkanı Dr. Hafize Gaye Erkan, dezenflasyona ulaşma konusunda kararlı olduklarını belirterek, “Dezenflasyon patikası; sadece bir projeksiyon değildir, başarı ölçümüzdür. Bunu başarmaya kararlıyız.” dedi.

Toplantıya, büyüklüğü 50 trilyon doları bulan dünyanın en büyük yatırım fonlarından 200’ü aşkın üst düzey temsilci katıldı.

Dolar/TL, dün önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 29,9972’den günü kapatmasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 30,1190 seviyesinden işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde ödemeler dengesi ve perakende satış endeksi, yurt dışında ise İngiltere’de büyüme, sanayi üretimi ve dış ticaret açığı ile ABD’de ÜFE verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 7.910 ve 8.060 seviyelerinin direnç, 7.820 ve 7.750 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi’ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının kasım ayında 1 milyar 369 milyon dolar açık vermesini bekliyor.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, kasım ayı ödemeler dengesi ve perakende satış endeksi

10.00 İngiltere, kasım ayı GSYH, sanayi üretimi ve ticaret dengesi

16.30 ABD, aralık ayı ÜFE

Yabancı sermayenin gelmesi için ise devlet ilkelerinin uygulanması gerektiğini söyleyen Prof. Dr. Çelebi, bu ortamda üretim ve verimliliğin artırılmasının her zamankinden daha önemli olduğunu vurguladı. Çelebi, “Türkiye ihracatındaki büyüme önceki yıla göre yüzde 1’in altında oldu. Dünyada Emtia fiyatları yüzde 25 düşmesine rağmen yine de 255 milyar dolar düzeyinde bir ihracat gerçekleşti. Bunun anlamı emtia fiyatları yüzde 25 düşerken, değer olarak miktar olarak demek ki ihracatta bir artış var. İhracatın ithalatı karşılamama oranı yüzde 70’e çıktı. Bunun yüzde 80’e çıkarmak lazım. Fakat bazı sektörlerde demir çelik gibi 15 milyon tonluk bir sıvı çelik üretiminde bir düşme oldu” dedi.

Parasal daralmayla 1-2 yıl ekonominin belli bir dengeye oturabileceğini ifade eden Çelebi, ancak asıl meselenin, üretimi ve verimliliği artırmak olduğunu belirtti. “Türkiye, teknoloji transferi yapmalı. Çünkü görüyoruz ki Çin, Güney Kore, Hindistan, Japonya, müthiş bir teknoloji üreterek üretim verimini sağladı. ABD ve Avrupa Birliği dışında yeni bir gelişme potansiyeli oluşturdular. Türkiye bunun dışında kalmamalı” diyerek önerilerini dile getirdi.

“2024 yılında sıkı para politikası uygulamasına gireceğiz, zor bir yıl olacak”

Çelebi, zor bir yıl olacağını belirttiği 2024 yılını ilk 6 ay ve ikinci altı ay olarak farklı değerlendirerek, “2024 yılının ilk altı ayı daha genişleyici politikaların uyguladığı bir seçim atmosferinde geçecek. Mayıs, Nisan, Mayıs gibi enflasyonun yüzde 70’lere çıkacağı hesap ediliyor. İkinci alt ayında ise daha daraltıcı politikalar söz konusu. Enflasyonun da bu ortalamanın yüzde 36 – yüzde 40’a kadar ineceği öngörülüyor. Fakat hayat pahalılığı probleminin çözümü henüz gerçekleşmedi. Çünkü 2023’te gördüğüm kadarıyla eğitimde yüzde 82, sağlıkta yüzde 79.56 ve gıda da yüzde 70’in üzerinde fiyat artışları var. Hayat pahalılığına yol açan bu fiyat artışlarını aşağıya çekecek uygulamaları da devreye alınması gerekiyor” değerlendirmelerini yaptı.

“Fiyat artışlarını durdurmak için dolaylı vergilerde reform yapılmalı”

Çelebi’nin bunun için önerdiği yöntem, özellikle mazotta ve benzinde vergi oranlarını düşürmek. Dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içinde oranının yüzde 68 olduğuna işaret ederek, son 16 yılın ortalama dolaylı vergi oranının ise yüzde 66 olduğunu söyledi. Çelebi sözlerini şöyle sürdürdü: “Bence Türkiye’de enflasyonun temel nedeni devletin açıkları ve bütçe. Vergi tahsilatıyla ve dolaylı vergilerle kapatılacağı varsayılıyor. Bütçe açığı 600 milyar TL civarında sabit tutuluyor. Ama kişisel kanaatim eğer biz hayat pahalılığı düşüreceksek, bu gıda fiyatlarını enflasyon oranının altına indireceksek, mutlaka dolaylı vergilerde bir reform yapılması lazım.” – İSTANBUL

Fed’in bu yıl faiz indirimlerine başlaması beklense de zamanlamasına ilişkin belirsizlik sürerken, artan jeopolitik risklerinde etkisiyle pay piyasalarında risk iştahının düşmesi dikkati çekiyor.

Dün açıklanan Fed Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) geçen yılın son toplantısına ait tutanaklarında, banka yetkililerinin politika faizinin zirvede veya zirveye yakın olduğunu ve 2024’te faiz indirimlerine başlanılacağını düşündüğünü ancak enflasyon açıkça düşene kadar para politikasının bir süre daha kısıtlayıcı kalmasının uygun olacağı görüşünde olduğunu ortaya koydu.

Tutanaklarda, enflasyona yönelik yukarı yönlü risklerin azaldığı ancak enflasyonun hala hedefin oldukça üzerinde olduğu ve fiyat istikrarına yönelik ilerlemenin durma riskinin de devam ettiği belirtildi.

Bazı yetkililerin kısıtlayıcı para politikası duruşunun ne kadar süre devam etmesi gerektiğine ilişkin belirsizliğe ve aşırı kısıtlayıcı duruşun ekonomiye yönelik aşağı yönlü risklerine dikkati çektiği aktarılan tutanaklarda, yetkililerin görünüme ilişkin alışılmadık derecedeki yüksek belirsizliğe ve ekonominin faiz oranlarının daha da artırılmasına neden olabilecek şekilde gelişmesinin mümkün olduğuna işaret ettiği aktarıldı.

Tutanakların yanı sıra Fed yetkililerinin sözle yönlendirmeleri de takip edilirken Richmond Fed Başkanı Thomas Barkin, enflasyonda ilerleme kaydedildiğini ancak daha fazla sıkılaşma olasılığının da devam ettiğini yineledi. Barkin, ABD ekonomisinde “yumuşak inişin” daha olası göründüğünü ancak kesin olmadığını kaydetti.

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in mart toplantısında faiz indirimlerine başlama ihtimali hafta başında yüzde 85 seviyesinde bulunurken, bu ihtimal tutanakların ardından yüzde 70’e geriledi.

Öte yandan, dün ABD’de açıklanan verilere göre, ülkede JOLTS açık iş sayısı, geçen yıl kasımda 8 milyon 790 bine inerek Mart 2021’den bu yana en düşük seviyesini kaydetti. İşinden ayrılanların sayısı ile iş alınan kişi sayısının düştüğünü gösteren veriler, iş gücü piyasasındaki soğumaya işaret etti.

Analistler, söz konusu verinin iş gücü piyasasındaki soğumaya işaret ettiğini belirterek, bugün açıklanacak ADP özel sektör istihdamı ve yarın yayımlanacak istihdam raporu verilerinden alınacak sinyallerin de Fed’in gelecek döneme ilişkin izleyeceği politikalara ilişkin ipucu verebileceğini söyledi.

Ülkede Tedarik Yönetim Enstitüsünün (ISM) imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) ise geçen yıl aralıkta 47,4 ile beklentileri aştı. Söz konusu dönemde yaşanan yükselişe rağmen endeks, imalat sektöründeki daralmanın sürdüğünü gösterdi.

Kripto para piyasasında ise Bitcoin Spot Borsa Yatırım Fonları (ETF) ile ilgili bekleyiş sürerken, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (SEC), Nasdaq, Chicago Opsiyon Borsası (CBOE) ve New York Menkul Kıymetler Borsası (NYSE) olmak üzere büyük borsalarla Bitcoin spot ETF’ler hakkında görüşmelerde bulunduğu bildirildi.

İlgili görüşmeye ilişkin haber Bitcoin spot ETF’nin onayının yakın olabileceğine dair olumlu bir işaret olarak görülmesine rağmen Bitcoin’in fiyatı düşüş eğilimini sürdürerek yüzde 5’e yakın değer kaybetti.

Söz konusu gelişmelerle dün yüzde 4,01’le aralık başından bu yana en yüksek seviyeye çıkan ABD 10 yıllık tahvil faizi günü yaklaşık 3 baz puan azalışla yüzde 3,91’le tamamlarken, şu sıralarda yüzde 3,94 seviyesinde bulunuyor.

Yükseliş eğilimini dün üst üste dördüncü işlem gününe taşıyarak yüzde 0,3 artışla günü 102,5 seviyesinden tamamlayan dolar endeksi, şu sıralarda yatay bir seyir izliyor.

Tutanaklardan alınan, Fed’in faizleri beklenenden daha uzun süre yüksek tutabileceği sinyalinin ardından dün düşüş eğilimini üst üste dördüncü işlem gününe çıkartarak günü yüzde 0,8 gerilemeyle 2 bin 41 dolardan tamamlayan altının ons fiyatı, bugün önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 2 bin 44 dolardan işlem görüyor.

Öte yandan, dün İran’ın, ülkede meydana gelen iki patlamanın da İsrail’e karşı takındığı tavrı cezalandırmak için yapıldığını duyurmasıyla bölge genelin artan gerilim petrol fiyatlarını yukarı yönlü destekledi. Üst üste dört günlük düşüş serisini dün yüzde 3,4 artışla sonlandırarak günü 78,5 dolardan kapatan Brent petrolün varil fiyatı, şu dakikalarda da önceki kapanışına göre yüzde 0,1 yükselişle 78,6 dolarda bulunuyor.

İsrail Ordusu Sözcüsü Daniel Hagari, düzenlediği basın toplantısında, bir gazetecinin İsrail’in İran’da meydana gelen saldırılarla alakasının bulunup bulmadığına ilişkin sorusuna, “Bu konuda yorum yapmayacağım.” şeklinde cevap verdi.

Bu gelişmelerle, New York borsasında negatif bir seyir izlenirken, S&P 500 yüzde 0,80, Nasdaq endeksi yüzde 1,18 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,76 azalış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne de negatif seyirle başladı.

Avrupa borsalarında da negatif seyir hakim oldu.

Enflasyon ve resesyon ikileminin en fazla hissedilen bölge olarak öne çıkan Avrupa’da, Orta Doğu’daki artan jeopolitik riskler ve Kızıldeniz’de yükselen gerilimin de etkisiyle pay piyasalarında risk algısı arttı.

Daimarkalı denizcilik devi Maersk’ten yapılan açıklamada, şirketin “Maersk Hangzhou” adlı gemisinin 30 Aralık’ta uğradığı saldırının ardından bir sonraki duyuruya kadar Kızıldeniz ve Aden Körfezi üzerinden tüm geçişleri durdurma kararı aldığını açıkladı.

Kızıldeniz’deki gelişmelerin enerji arzında problem çıkarabileceği endişeleriyle şubat vadeli doğal gaz kontratları dün yüzde 7’den fazla değer kazanırken, bu durumun enflasyonla mücadeleye sekte vurmasından endişe ediliyor.

Öte yandan, dün Almanya’da açıklanan verilere göre, işsizlik oranı değişim göstermeyerek yüzde 5,9’da kalırken, bugün gözler ülkede açıklanacak enflasyon verilerine çevrildi.

Dün, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,51, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,58, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,38 ve İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 1,39 azalış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne de negatif seyirle başladı.

New York borsasındaki negatif seyir yeni günde Asya’ya da taşındı.

Tatil sonrası yeni yılda ilk kez işlem gerçekleşen Japonya’da Nikkei 225 endeksi, negatif açılış yaparken, ülkede yaşanan depremlerin etkisiyle Japonya Merkez Bankasının (BoJ) ultra gevşek para politikasını sonlandırma ihtimalinin ötelendiği beklentilerinin artmasıyla dolar/yen paritesi yükseliş eğilimini üst üste üçüncü işlem gününe taşıyarak 143,6 seviyesine çıktı.

Öte yandan, bölgede bugün açıklanan verilere göre, Japonya’da imalat sanayi PMI 47,9 ve Çin’de hizmet sektörü PMI 52,9 ile beklentileri aştı.

Kapanışa yakın Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,6, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,9, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,9 ve Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,7 değer kaybetti.

Yurt içinde dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,78 değer kaybıyla 7.412,04 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün önceki kapanışının yüzde 0,1 üzerinde 29,7706’dan günü kapatmasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 29,7940 seviyesinden işlem görüyor.

Yurt içinde dün açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Aralık 2023’te aylık bazda yüzde 2,93, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) yüzde 1,14 artış gösterdi. Yıllık enflasyon tüketici fiyatlarında yüzde 64,77, yurt içi üretici fiyatlarında yüzde 44,22 olarak gerçekleşti.

Analistler, bugün yurt içinde reel efektif döviz kuru ile haftalık para ve banka istatistikleri, yurt dışında ise Almanya’da enflasyon, ABD’de ADP özel sektör istihdamının yanı sıra haftalık işsizlik maaşı başvuruları ve hizmet sektörü ve bileşik PMI verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 7.300 ve 7.200 puanın destek, 7.500 ve 7.600 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

11.55 Almanya, aralık ayı hizmet sektörü ve bileşik PMI

14.30 Türkiye, aralık ayı reel efektif döviz kuru ile haftalık para ve banka istatistikleri

16.00 Almanya, aralık ayı TÜFE

16.30 ABD, aralık ayı ADP özel sektör istihdamı ve haftalık işsizlik maaşı başvuruları

17.45 ABD, aralık ayı hizmet sektörü ve bileşik PMI

TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, 2023 yılı Aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre markette takip edilen 41 ürünün tamamında fiyat artışı olduğunu belirterek, “Fiyatı en fazla artan ürün markette yüzde 156,3 ile kabakta görüldü. Kabaktaki fiyat artışını yüzde 152,5 ile yeşil soğan, yüzde 146,4 ile maydanoz, yüzde 141,9 ile zeytinyağı ve yüzde 138,5 ile patlıcan izledi. 2023 yılında üretici fiyatlarına baktığımızda genel olarak görülen artışların etkenlerinden bir tanesi artan üretim maliyetleridir. Artan girdi fiyatları, işçilik, taşıma, ambalajlama, depolama ücretleri üretici fiyatlarına yansıdı. Üretimi geçen yıla göre azalan kabak, zeytinyağı, elma, salatalık, sivri biber ve kuru üzüm fiyatı en fazla artan ürünler oldu. Diğer taraftan üretimi artan narenciye ve kuru soğan artan maliyetlere rağmen bir önceki yıla göre fiyatı düşen ürünler oldu” dedi.

“Geçen yıla göre üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 365,9 ile kabakta görüldü”

Bayraktar, 2023 yılı Aralık ayında bir önceki yılın aynı ayına göre üreticide takip edilen 33 ürünün 29’unda fiyat arttığını, 4 üründe ise fiyat düşüşü yaşandığını belirterek, “Geçen yıla göre bu yıl üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 365,9 ile kabakta görüldü. Kabaktaki fiyat artışını yüzde 263,1 ile zeytinyağı, yüzde 200 ile elma, yüzde 159 ile salatalık, yüzde 152,2 ile sivri biber izledi. Bu yıl geçen yıla göre mandalina, limon, portakal ve kuru soğanda ise üretici fiyatlarında düşüş görüldü. Üreticide mandalinanın yüzde 63, limonun yüzde 57,1, kuru soğanın yüzde 31,9, portakalın yüzde 2,3 oranında fiyatları düştü. Bu düşüşlere rağmen markette portakalın yüzde 29,5, mandalinanın yüzde 20,8, kuru soğanın yüzde 15,8, limonun yüzde 0,5 oranında fiyatının artması dikkat çekti” ifadelerini kullandı.

Üreticide bazı ürünlerin maliyetinin düşmesine rağmen marketlerde fiyatları artmış şekilde yer aldığına dikkati çeken Bayraktar, bu sorunların çözümü için üretici ile tüketici arasındaki zincirin kısaltılması, lojistik maliyetlerin azaltılması ve spekülatif hareketlerle tüketicide fazlaca artan fiyatların önüne geçmek adına denetimlerin sıklaştırılması gerektiğine vurgu yaptı.

“Üretici ve market fiyat farkı en çok yüzde 408,5 ile mandalinada görüldü”

Aralık ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 408,5 ile mandalinada görüldüğünü söyleyen Bayraktar, “Mandalinadaki fiyat farkını yüzde 407,4 limon, yüzde 277,8 portakal, yüzde 243 kuru soğan ile takip etti. Mandalina ve limon 5 kat, portakal 4 kat, kuru soğan ve marul 3 buçuk kat, yeşil soğan 3 kat fazlaya satıldı. Üreticide 4 lira 25 kuruş olan mandalina 21 lira 50 kuruşa, 3 lira olan limon 15 liraya, 5 lira olan portakal 21 liraya, 4 lira 50 kuruş olan kuru soğan 15 liraya satıldı” açıklamasında bulundu.

“Aralık ayında marketlerde fiyatı en çok artan ürün patlıcan”

Bayraktar, aralık ayında marketlerde takip edilen 42 ürünün 30’unda fiyat artışı, 12’sinde fiyat azalışı görüldüğünü söyleyerek, “Bu ürünler arasında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 54,5 ile patlıcan olduğunu, patlıcandaki fiyat artışını yüzde 54 ile yeşil fasulye, yüzde 46,7 ile marul, yüzde 30,1 ile salatalık, yüzde 27,3 ile ıspanak takip etti. Markette fiyatı en çok azalan ürün yüzde 16 ile mısırözü yağı oldu. Mısırözü yağındaki fiyat düşüşünü yüzde 11,8 ile portakal, yüzde 9,1 ile nohut, yüzde 7,3 ile pırasa, yüzde 4,2 ile Ayçiçek yağı, yüzde 3,5 ile patates izledi” diye konuştu.

“Üreticide en çok fiyat düşüşü lahanada görüldü”

Aralık ayında üretici fiyatlarında takip edilen 34 ürününün 23’ünde fiyat artışı olduğunu, 3’ünde fiyat düşüşü görüldüğünü söyleyen Bayraktar, 8 üründe ise fiyat değişimi olmadığını açıkladı. Bayraktar, şu ifadelere yer verdi:

“Üreticide en çok fiyat düşüşü yüzde 20,5 ile beyaz lahanada görüldü. Beyaz lahanadaki fiyat düşüşünü yüzde 10,4 ile pırasa, yüzde 5,6 ile mandalina izledi. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 58,5 ile marulda görüldü. Maruldaki fiyat artışını yüzde 44,8 ile yeşil fasulye, yüzde 42,9 ile limon, yüzde 36,2 ile kabak, yüzde 35,8 ile domates takip etti. Üretici fiyatlarında havuç, kuru fasulye, nohut, kırmızı mercimek, yeşil mercimek, kuru üzüm, kuru incir, fındıkta fiyat değişimi olmadı.”

Aralık ayı üretici fiyat değişiminin nedenleri

Aralık ayındaki fiyat değişimlerinin nedenlerini de değerlendiren Bayraktar, lahana, pırasa ve mandalinada talep yetersizliği nedeniyle fiyatların düştüğünü dile getirdi. Marul, yeşil fasulye, kabak ve domateste arzdaki azalmanın ürün fiyatlarının artmasına neden olduğunu söyleyen Bayraktar, erkenci limonda oldukça düşük başlayan üretici fiyatının yataklık limon hasadının başlamasıyla aralık ayında artış gösterdiğini sözlerine ekledi. – ANKARA

Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in 2 yıldır süregelen enflasyon mücadelesinin sonuna yaklaşıldığına işaret edilirken, dün ülkede açıklanan veriler de söz konusu fiyatlamaları destekledi.

ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı, 23 Aralık ile biten haftada 218 bine yükselerek, piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.

İşsizlik maaşı başvurularındaki artış iş gücü piyasasındaki yumuşamaya işaret ederken analistler, söz konusu verinin Fed’in 2024’ün ilk çeyreğinde faiz indirimlerine başlayacağına dair artan beklentilerle uyumlu olduğunu aktardı.

ABD’de bekleyen konut satışları endeksi de kasımda artış beklentilerinin aksine değişim göstermedi. Ülkede Freddie Mac olarak bilinen Federal Konut Kredisi Mortgage Şirketi verilerine göre, 30 yıl vadeli mortgage (konut kredisi) için ortalama faiz oranı 28 Aralık itibarıyla yüzde 6,61’e geriledi. Söz konusu faiz oranı düşüşünü 9’uncu haftaya taşırken mayıs ayından bu yana en düşük seviyesini kaydetti.

Dün tahvil piyasalarında satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, dolar endeksi de yeniden 101 seviyesinin üzerine tırmandı.

Brent petrolün varil fiyatı Kızıldeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılar sonucu oluşan güvenlik kaygıları ile tedarik zinciri aksamalarına ilişkin endişelerin hafiflemesiyle yüzde 3’e yakın düştü.

Yılın son işlem gününde Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,4 artışla 77,6 dolardan, altının onsu da yüzde 0,2 yükselişle 2.071 dolardan işlem görüyor.

New York borsasında dün Nasdaq endeksi yüzde 0,03 gerilerken, S&P 500 endeksi yüzde 0,04 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,14 artış kaydetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar, yeni güne yükselişle başladı.

Avrupa borsalarında dün satış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, bölge genelinde tatil havası devam ediyor.

Dün İtalya’da MIB 30 endeksi yüzde 0,30, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,24, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,03 ve Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,48 azalış kaydetti. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar, yeni güne ise yükselişle başladı.

Asya tarafında Fed’in gelecek yıl faiz indirimlerine başlayacağına yönelik beklentiler pay piyasalarında risk iştahını desteklerken, Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) son makroekonomik verilerin ardından negatif faiz politikasını terk etme sürecini hızlandırabileceğinden endişe ediliyor.

Kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,6 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 gerilerken, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 1,6 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4 yükseldi.

Yurt içinde dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,87 değer kazancıyla 7.396,34 puandan tamamladı.

Dolar/TL, dün, önceki kapanışının yüzde 0,2 üzerinde 29,4494’ten günü kapatmasının ardından bugün bankalararası piyasanın açılışında 29,5080 seviyesinden işlem görüyor.

Öte yandan, gece açıklanan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) bülteninde enflasyon muhasebesine ilişkin duyuruya yer verildi. Buna göre, Kurulun finansal raporlama düzenlemelerine tabi ihraççılar ile sermaye piyasası kurumlarının 31 Aralık itibarıyla sona eren hesap dönemlerine ait yıllık finansal raporlarından başlamak üzere Türkiye Muhasebe Standardı 29 hükümlerini uygulamak suretiyle enflasyon muhasebesi uygulamasına karar verildi.

Analistler, bugün yurt içinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Para ve Kur Politikası Metni ile dış ticaret dengesi verilerinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 7.490 ve 7.590 puanın direnç, 7.300 ve 7.080 seviyelerinin destek konumunda olduğunu kaydetti.

Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:

10.00 Türkiye, kasım ayı dış ticaret dengesi

10.00 Türkiye, TCMB Para ve Kur Politikası Metni

10.00 İngiltere, aralık ayı konut fiyat endeksi

Samsung Galaxy S24 serisi özellikleri neler olacak?

Samsung Galaxy S24 serisinin 17 Ocak 2024’te tanıtılması bekleniyor. Yani önümüzde çok da uzun bir süre kalmadı. Bu bağlamda zaman azaldıkça heyecan da giderek artıyor. Son yaşanan sızıntı ise bu heyecanı daha da artırdı.

Kısa süre önce ortaya çıkan bilgilere göre Samsung Galaxy S24, S24+ ve S24 Ultra, sırasıyla 6.2 inç FHD+, 6.7 inç QHD+ ve 6.8 inç QHD+ ekranla gelecek. Tüm modeller 120 Hz yenileme hızı ve 2600 nit tepe parlaklık ile desteklenecek.

vivo’nun 8 GB RAM’e sahip uygun fiyatlı telefonu ortaya çıktı!

Galaxy S24 Ultra ve Galaxy S24+ modelleri Qualcomm tarafından Samsung’a özel üretilen Snapdragon 8 Gen 3 For Galaxy işlemcisinden güç alacakken, Galaxy S24 için durum biraz farklı. Öyle ki telefon, ABD ve Kanada’da Snapdragon 8 Gen 3 ile piyasaya sürülecekken, diğer ülkeler için Exynos 2400 işlemcisi yerleştirilecek.

Bütün modellerin ön tarafında 12 Megapiksellik özçekim kamerası bulunacak. Galaxy S24 Ultra’da dörtlü arka kamera kurulumu yer alacak. Bu kurulum, 200 Megapiksel ana kamera + 12 Megapiksel ultra geniş açılı kamera + 50 Megapiksel telefoto lens (5x) + 10 Megapiksel telefoto lensten oluşacak.

Galaxy S24 ve Galaxy S24+ ise 50 Megapiksel ana kamera + 12 Megapiksel ultra geniş açılı kamera + 12 Megapiksel telefoto lens (3x) kameralara sahip olacak. Son olarak bütün modellerin 8K@24fps video kaydı yapabileceğini de belirtmek gerekiyor. Geriye kalan tüm özelliklere ve fiyat listesine aşağıdan ulaşabilirsiniz.

Ortaya çıkan Samsung Galaxy S24 serisi özellikleri şu şekilde sıralandı;

Söylentilere göre Samsung Galaxy S24 modelinin 8 GB RAM + 128 GB’li versiyonu 899 euro fiyat etiketiyle karşımıza çıkacak. Galaxy S24+ 12 GB RAM + 256 GB fiyatı ise 1.149 euro olacak. Çok merak edilen serinin tepe modeli Samsung Galaxy S24 Ultra 12 GB RAM + 1 TB modeli, 1.809 euro fiyatla piyasaya sürülecek.

Ortaya çıkan Samsung Galaxy S24 serisi fiyatı;

Peki siz bu konu hakkında neler düşünüyorsunuz? Samsung Galaxy S24 serisinden beklentileriniz neler? Görüşlerinizi aşağıdaki Yorumlar kısmından bizimle paylaşabilirsiniz.