United Havayolları incelemelerinde, bu uçaklarda bazı cıvataların gevşediğinin ve ek sıkılmaya ihtiyaç duyduğunun tespit edildiğini duyurdu. Şirket, kapı tapalarındaki “kurulum sorunları” iyileştirilene kadar bu uçakların yerde tutulacağını belirtti.

Cuma günü meydana gelen olayda uçakta bazı hava yolları tarafından ek acil çıkış kapısı olarak kullanılan ancak Alaska Havayolları’nın kullanım dışı bıraktığı kapı, yaklaşık 5 bin metre yükseklikte koparak düşmüştü.

Olayın ardından ABD Federal Havacılık Dairesi (FAA) olaya ve bu tip uçaklara yönelik inceleme başlattı. ABD’de farklı havayollarına ait toplam 171 adet Boeing 737 Max 9 uçağı hangara çekilirken yüzlerce uçuş iptal oldu.

United Havayolları Pazartesi itibarıyla 200 uçuşunu iptal ettiğini ve Salı günü de ciddi oranda uçuş iptali olacağını aktardı.

Şirket Boeing 737 Max 9’la yapılması planlanan bazı uçuşları başka tip uçaklara kaydırarak yaklaşık 30 kadar ek iptali engellediklerini de ekledi.

Alaska Havayolları da Pazar günü 170, Pazartesi de 60 uçuşunu iptal etmek zorunda kaldığını açıkladı.

Türk Hava Yolları da filosunda bulunan aynı tip 5 uçağa yönelik inceleme başlattı.

ABD’de filosunda en fazla 737 Max 9 tipi uçak bulunduran havayolu şirketleri United ve Alaska Havayolları. Dünya çapında ise Türk Hava Yolları ile Panama’nın Copa Havayolları ve Meksika havayolu şirketi Aeromexico başı çekiyor.

Alaska Havayolları’nın 1282 sefer sayılı uçuşu olayın ardından acil iniş yaptı ve uçaktaki 171 yolcu ve 6 mürettebat şans eseri olayda zarar görmedi.

ABD Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu’nun (NTSB) açıklamasına göre uçakta şans eseri kopan bölgeye yakın yerdeki koltuklar boştu.

Kontrol listesi yayımlandı

ABD’deki hava trafiğini düzenleyen FAA, Boeing 737 Max 9’larda incelemeleri yürüten ekiplerin izlemesi gereken bir kontrol listesi de yayımladı

FAA’dan yapılan açıklamada “Operatörler uçağın sağ ve sol acil çıkış kapılarının tapaları, kapı bileşenleri ve kilitlerindeki geniş incelemeleri tamamlayana kadar tüm Boeing 737 Max 9 tipi uçaklar yerde kalacak” dendi.

Olayla ilgili soruşturma yürüten bir diğer kurum olan NTSB de, aynı uçakla olay öncesi yapılan üç uçuşta pilotların basınç uyarısı ışıklarının yandığını raporladığını ekledi.

Uyarıların ardından uçağın “acil durumda geri dönebilmesi için” su üzerinde uzun mesafe uçuşlar yapmasının yasaklandığı da eklendi.

Bu uyarılara yol açan sorunlar ile Cuma günü yaşanan olay arasında bir bağlantı olup olmadığı henüz netleşmedi.

Boeing’in yayımladığı açıklamadaysa “Güvenlik bizim önceliğimiz ve yaşanan olayın müşterilerimiz ve yolcular üzerindeki etkisinden büyük üzüntü duyuyoruz” ifadeleri kullanıldı.

Şirketin 737 Max serisi havacılık tarihine “en çok incelemeye maruz kalmış” uçak serisi olarak geçti.

Daha önceki Boeing kazaları

Boeing’in 737 Max serisi 2018 ve 2019’da beş ay arayla iki büyük kaza ile gündeme gelmişti.

Endonezya ve Etiyopya’da düşen 737 Max uçaklarında toplam 346 kişi yaşamını yitirmişti.

Bu iki kaza sonrası dünya çapında 737 Max uçaklarına uçuş yasağı uygulanmıştı.

Araştırmacılar, her iki kazada da uçakların burnunu aşağı doğru çeken arızalı MCAS sistemi sensörlerin sorumlu olduğunu rapor etmişti.

Hava trafiğine 1957 yılında açılan ve yılda 24 bin uçağın iniş-kalkış yaptığı Trabzon Havalimanı, Türkiye’nin en yoğun havalimanları arasında yer alıyor. Artan yağışlar sonrası yüzeyinde oluşan çatlak ve çökmeler nedeniyle pisti onarıma alınan havalimanı, bölgede olumsuz hava koşullarının da etkisiyle uçuş iptalleriyle gündeme geliyor. Kimi uzmanlar, asfaltında oluşan şişme, kabarma, çatlak ve oturmalar kaynaklı 3 yılda 6 kez onarıma alınan havalimanı pistinde oluşan deformasyonların tam olarak belirlenmesi için uydudan milimetrik olarak gece gündüz izlenmesi gerektiğini öneriyor. Kimi uzmanlar da özellikle yaz turizm sezonunda günlük 35 uçak seferiyle 4 bini aşkın yolcuyu ağırlayan havalimanı pistinde ‘kırmızı kil’ tehlikesine karşı, temel iyileştirme yapılıp, pist altının fore kazıklarla güçlendirilmesini tavsiye ediyor.

‘PİSTİN TABANINDA KİLLİ BİR ZEMİN VAR’

Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, pistin alt tabanında killi zemin olduğunu belirterek, “2018 yılından beri havalimanı zaman zaman uçuşlara kapatılıyor. Pist onarımı yapılıyor. Çünkü uçuşu tehlikeye sokacak deformasyon yapıları oluştuğu için pist kapatılıyor. Onarım yapılıyor ve uçuşa açılıyor. Ama arkadan belli bir müddet sonra bu deformasyon yine başlayınca pist tekrar uçuşlara kapatılıyor. Bu 2018 yılından beri süre gelen bir olay. Neden pistte deformasyon yapıları oluşuyor? Çünkü pisttin tabanında killi bir zemin var. Bu killi zemin zaman zaman farklı oturmalardan dolayı kabarıyor çöküyor. Pisttin olduğu yapıda deformasyon gereği kıvrımlı, kırıklı yapılar oluşturuyor. Bu da uçuşu tehlikeye soktuğu için uçuşlar durduruluyor. 2020 yılında bu problemi çözmek için pisttin üst yapısını kaldırdılar ve yenilediler. Ama altyapı zemini onarılmadı. Zemin iyileştirilmesi yapılmadığı için aynı problem yeniden nüksetti” diye konuştu.

‘GÜVENLİ UÇUŞ İÇİN ŞART’

Havalimanı pistinin uydudan izlenmesi gerektiğini kaydeden Prof. Dr. Bektaş, “Muhakkak suretle uydudan havalimanının deformasyonlarının milimetre cinsinden ölçülmesi lazım. Gelecekte neresi, ne kadar oturacak? Bu oturmanın pistte vereceği zararlar uydudan sürekli izlenmesi lazım. Böyle bir yöntem İtalya’nın Roma Havalimanı’nda uygulanıyor. Sürekli olarak havalimanı uydudan gözleniyor. Bu yöntem sağlıklı güvenli uçuş için şarttır. Milimetre mertebesinde alçalmalar, yükselmeler ve deformasyon yapıları gözlenerek gerekli önlemler alınıyor. Bir an önce pistin üst yapısının kaldırılıp, altta zemin iyileştirilmesi yapılıp, üsttü tekrar onarılmalı. Bu tür zemin sorunları oturma, çökmeler teknolojik olarak uydudan izleniyor. Uydudan izlenen milimetre cinsinden oturmalar karşısında da önlemler alınıyor. Dolayısıyla Trabzon Havalimanı’ndaki oturmaların kesinlikle uydudan izlenmesi gerekir. Kırık ve çatlaklar, her türlü deformasyon uydudan izlenmeli. Bu dünyanın her tarafında geçerli bir yöntemdir. Uzaktan algılama dediğimiz, uydudan yer ve pist hareketlerini ölçebilecek, bunları değerlendirebilecek yöntemler var. Bunu da bu şekilde yaparsak, uçuşu daha güvenli hale getirir, yolcuların ve uçakların güvenliğini daha fazla artırabiliriz” dedi.